Một số giải pháp tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Thị Trấn Thắng

Nội dung text: Một số giải pháp tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Thị Trấn Thắng

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP 1. Tên giải pháp: “Một số giải pháp tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Thị Trấn Thắng”. 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 10 năm 2021 3. Các thông tin cần bảo mật: Không 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình. Việc bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội và của mỗi gia đình. Vì vậy việc tạo ra một môi trường an toàn lành mạnh là vô cùng quan trọng cho sự phát triển của trẻ. Bảo vệ môi trường là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn và khắc phục hậu quả mà con người hay thiên nhiên gây ra cho môi trường. Trong những năm gần đây nhà trường luôn thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” và thực hiện chuyên đề “Dạy học lấy trẻ làm trung tâm” để thực hiện phương pháp giáo dục theo hướng đổi mới hiện nay. Tăng cường sự tham gia một cách hưng thú của học sinh trong các hoạt động giáo dục của nhà trường và cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động sáng tạo, trong đó có tích hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ. Nhưng làm thế nào để truyền đạt cho mỗi đứa trẻ kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ và gìn giữ môi trường đòi hỏi mỗi giáo viên chúng ta phải thực sự quan tâm hiểu và có kiến thức về môi trường sâu rộng và toàn diện. Việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non hiện nay cũng có những mặt tích cực và những mặt hạn chế nhất định. Trên thực tế giáo viên cũng đã chú ý đến việc giáo dục môi trường cho trẻ. Tuy nhiên hiệu quả của công tác giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ còn có những tồn tại nhất định. Cụ thể là: Các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường được giáo viên lựa chọn để tích hợp trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ mới chỉ là những kiến thức đơn lẻ, chưa mang tính hệ thống và chưa khai thác hết các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. Các nội dung được chọn để lồng ghép vào các chủ đề giáo dục thì chưa phong phú, thiếu linh hoạt dẫn đến một số hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường bị lặp đi 1
2. lặp lại qua các chủ đề gây nhàm chán cho trẻ và hiệu quả giáo dục không cao. Việc lựa chọn nội dung, hình thức giáo dục trẻ bảo vệ môi trường đôi lúc còn ôm đồm hay gượng ép, biến các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trở nên nặng nề, không đạt hiệu quả. Giáo viên mới chỉ chú trọng cung cấp kiến thức về môi trường mà chưa quan tâm đến việc xây dựng thói quen, kỹ năng hành động, hành vi phù hợp với môi trường. Trong quá trình tổ chức hoạt động, giáo viên vẫn giữ vai trò trung tâm. Đa số học sinh đang được sự nuông chiều của bố mẹ, khả năng tự lập còn hạn chế. Kiến thức và kỹ năng bảo vệ môi trường của từng trẻ cũng chưa cao, trẻ thường thụ động, ít sáng tạo và thường chỉ nắm được một số tri thức kỹ năng đơn giản, không có ý thức tốt trong việc giữ gìn và bảo vệ môi trường. Việc phối hợp giữa giáo viên với phụ huynh chưa được thường xuyên, liên tục, Một số phụ huynh còn chưa có ý thức giáo dục con trong việc bảo vệ môi trường 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp Hiện nay, môi trường đang bị hủy hoại nghiêm trọng ở khắp mọi nơi trên toàn thế giới. Tài nguyên khoáng sản cạn kiệt, tài nguyên rừng bị chặt phá bừa bãi, các chất thải công nghiệp không được xử lý làm môi trường đất, nước, không khí bị ô nhiễm nặng nề Hậu quả của sự tác động đó là những đợt nắng nóng, những trận lũ lụt, sạt lở đất, trận động đất, sóng thần đã cướp đi rất nhiều sinh mạng của con người cũng như rất nhiều tài sản. Ở nước ta cùng với sức ép to lớn về sự gia tăng dân số, quá trình đô thị hóa, sự di dân và quá trình công nghiệp hóa- hiện đại hóa đã tác động mạnh mẽ dến môi trường, gây ảnh hưởng lớn tới chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững của đất nước. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đó là do sự thiếu hiểu biết về bảo vệ môi trường của mỗi chúng ta. Để khắc phục những vấn đề này, ngay từ bây giờ nhiệm vụ hàng đầu được đặt ra là phải nhanh chóng tăng cường giáo dục bảo vệ môi trường cho từng cá nhân ở mọi lứa tuổi. Giáo dục bảo vệ môi trường vì mục tiêu phát triển bền vững là một trong những nhiệm vụ giáo dục quan trọng được Đảng và Nhà nước ta quan tâm đặc biệt. Năm 2001, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số 1363/QĐ-TTG phê duyệt đề án “Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân”. Năm 2005, Bộ GD - ĐT đã ra chỉ thị 02/2005/CT-BGD&ĐT về việc “tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường”. Vì vậy, bên cạnh việc cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản của các môn học, vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường đã được triển khai sâu rộng ở nhiều cơ sở giáo dục phù hợp với từng lứa tuổi, từng cấp học. Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân, là mắt xích quan trọng có vai trò quan trọng ảnh hưởng tới cuộc đời của mỗi con người sau 2
3. này. Trẻ mầm non là những hạt giống tương lai của đất nước, cơ thể trẻ còn non nớt, dễ dàng chịu tác động và ảnh hưởng của môi trường. Muốn trẻ phát triển cần tạo cho trẻ có một môi trường sống an toàn, trong lành và thân thiện. Việc đưa giáo dục bảo vệ môi trường vào trong trường mầm non là vô cùng cần thiết, sẽ giúp trẻ tạo ra những phản xạ, thói quen đầu tiên về bảo vệ môi trường sống của bản thân, từ đó xây dựng quan niệm nhận thức, kiến thức và kĩ năng cho các bậc học sau. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trong trường mầm non nhằm bảo vệ sức khoẻ và đảm bảo sự tăng trưởng lành mạnh cho cơ thể trẻ. Bên cạnh đó giúp trẻ hiểu biết về môi trường sống của bản thân trẻ nói riêng, con người và các sinh vật nói chung. Qua đó làm cho trẻ biết cách sống tích cực trong môi trường và thân thiện với môi trường. Năm học vừa qua tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi, nhận thấy ở các bé độ tuổi này đã nhận thức khá nhanh nhạy và rất thông minh nên nếu có sự giáo dục kịp thời và khoa học các bé sẽ phát triển nhân cách một cách toàn diện và rõ rệt nhất. Chính vì thế mà tôi chọn đề tài “Một số giải pháp tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Thị Trấn Thắng”. làm giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục. 6. Mục đích của giải pháp Tìm ra Một số giải pháp tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. - Với giáo viên: Giúp giáo viên tổ chức tốt, linh hoạt các hoạt động bảo vệ môi trường thông qua các hình thức khác nhau. - Với trẻ: Giúp trẻ hiểu được vai trò tác dụng của môi trường đối với cuộc sống con người. Trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường lớp học và tham gia bảo vệ môi trường qua các hoạt động khác nhau. - Với phụ huynh: Phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và phối hợp với giáo viên trong việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường. Vì vậy tôi nhận thấy việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho mọi người dân trong cộng đồng nói chung và cho trẻ mầm non nói riêng là một biện pháp tích cực, có ý nghĩa to lớn đối với việc bảo vệ và là một việc hết sức quan trọng và cần thiết nhằm xây dựng môi trường sống cho hôm nay và cả mai sau. 7. Nội dung 7.1 Khảo sát trẻ Trên cơ cở thực tiễn khảo sát trẻ lớp tôi, tôi nhận thấy thực trạng và đưa ra bảng số liệu sau: 3
4. Tổng số Kết quả STT Nội dung khảo sát trẻ trẻ khảo sát Trẻ đạt % 1 Biết bảo vệ, chăm sóc con vật và cây cối 24 12/24 50 2 Biết giữ gìn trật tự vệ sinh công cộng, vệ sinh 24 11/24 44 trường lớp 3 Trẻ tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi 24 13/24 58 trường 4 Trẻ biết yêu quý thiên nhiên phản ứng với các hành vi làm ảnh hưởng xấu đến môi trường. 24 12/24 50 5 Biết nhắc nhở người khác giữ gìn, bảo vệ môi 24 11/24 44 trường. 7.2 Các giải pháp thực hiện * Giải pháp 1: Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường theo các chủ đề giáo dục: Xuất phát từ quan điểm nhìn nhận trẻ em ở lứa tuổi mầm non đang ở thời kì tiền thao tác, các chức năng tâm lý còn chưa phân hóa rõ rệt. Do vậy giáo dục môi trường cho trẻ trong lứa tuổi này cần được thiết kế dưới dạng các chủ đề. Hơn thế nữa, bản thân các chủ đề của giáo dục môi trường đã thể hiện một phần cuộc sống thực của trẻ, vì thế tính tích hợp trong các chủ đề được thể hiện một cách rõ ràng. Khi xây dựng các chủ đề, cần xuất phát từ trọng tâm là sự hình thành các thuộc tính tâm lý chung nhất ở trẻ, nhằm giúp chúng hiểu được môi trường, có hành động đúng với môi trường. Trên cơ sở những hiểu biết về mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường kết hợp với những kinh nghiệm giáo dục trẻ mẫu giáo đã tích lũy được, tôi mạnh dạn lựa chọn và tích hợp các nội dung, hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường vào quá trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi. Từ đó, tôi thiết kế và tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ bảo vệ môi trường một cách hợp lý, với nhiều hình thức được kết hợp linh hoạt phù hợp với từng chủ đề, từng nội dung, từng hoạt động giáo dục trẻ, phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Tháng Nội dung - Đón trẻ: Cô cùng trẻ tưới cây. Trường - HĐKP: Thăm quan về môi trường trường học. mầm non - HĐNT:Nhặt rác trong sân trường, và nhặt lá cây rụng bỏ vào thùng rác. 4
5. Tháng Nội dung - HĐ chiều: Trò chuyện về sự cần thiết của việc rửa tay, rửa mặt. Những thời điểm cần rửa tay, rửa mặt (trước khi ăn, sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi hoạt động ngoài trời và khi tay bẩn.) - Hoạt động tự do: Lau đồ chơi và sắp xếp cho hợp lí. - HĐKP: Các giác quan, Bé lớn lên như thế nào? - Hoạt động chiều: + Giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường xung quanh để cơ thể sạch sẽ, khỏe mạnh Bản thân + Làm 1 số đồ dùng đồ chơi bằng nguyên vật liệu sưu tầm( vỏ sữa, vải vụn ) + Hướng dẫn trẻ lau dọn bàn ghế. + HĐNT: Trồng cây hoa trước cửa lớp và sân trường. - HĐKP: Đồ dùng ăn, uống. Gia đình bé.. - Hoạt động ngoài trời: Dạy trẻ phân loại chai,lọ nhựa - HĐ chiều: Gia đình + Cô giáo dục trẻ biết giúp đỡ bố mẹ sắp xếp dọn dẹp nhà cửa, biết chăm sóc cây hoa có trong nhà mình (tưới nước, nhặt lá vàng.) + Xử lí 1 số tình huống : Vòi nước chảy, cây bị héo + Dạy trẻ cách giặt khăn. - HĐKP:Trò chuyện về bác lao công; Bé làm gì để bảo vệ môi trường. HĐLĐ: quét dọn vệ sinh sân trường. Nghề - HĐ chiều: Nghiệp + Vẽ tranh về bảo vệ môi trường; Trò chơi tìm những hình ảnh đúng sai về bảo vệ MT. + Hướng dẫn trẻ làm đồ dùng, đồ chơi từ chai lọ, giấy bỏ đi + Vệ sinh lớp học cùng cô vào ngày cuối tuần. - HĐKP: Sự phát triển của ếch, vòng đời phát triển của bướm, quả vỏ nhẵn,vỏ sần - HĐNT: + Nhặt lá vàng rơi để làm các con vật. Thế giới + Quan sát con vật, cây cối. Chăm sóc cây cối, con vật. động vật + Phân loại rác -Hoạt động chiều: + Vệ sinh sân vận động cùng cô. + Vệ sinh giá ba lô, giá dép cùng cô. 5
6. Tháng Nội dung + Hướng dẫn trẻ lau cửa. - HĐKP: Quá trình phát triển của cây, Cây xanh và môi trường sống. - HĐ góc: lấy hộp sữa chua thực hành gieo hạt, theo dõi sự phát triển của cây, chăm sóc cây Thế giới - HĐNT: thực vật + Làm thí nghiệm cây cần nước. + Quan sát cây, vườn rau trong trường và ích lợi của chúng. + Chăm sóc cho cây. + Nhặt lá cây làm thành các con vật * HĐKP: Trò chuyện về ngày tết, phong tục tập quán trong ngày tết. Tết và mùa * HĐ góc: Trẻ làm làm trang trí bưu thiếp, lì xì tặng người thân, xuân làm dây pháo từ lõi giấy vệ sinh, làm hoa từ túi bóng các mầu * HĐ chiều: Trồng cây, làm đồ chơi từ bìa cát tông - Khám phá: Tìm hiểu về một số loại xe thân thiện với MT. - HĐNT: + Trò chuyện quan sát PTGT xả khói ra đường. Phương + Thí nhiệm: Tác dụng của cây xanh, cây cần ánh sáng. tiện giao + Chăm sóc vườn rau cùng cô. thông + Giáo dục trẻ biết tiết kiệm nước. + Những hành vi đúng sai làm ô nhiễm môi trường nước. - HĐKP: Khám phá về gió, mưa, và các hiện tượng tự nhiên; điều kỳ diệu của nước. Nước và - HĐNT: Quan sát bầu trời, quan sát vườn hoa... hiện tượng - HĐ chiều: xem hình ảnh và đưa ra nhận xét một số hành vi đúng tự nhiên sai của con người với môi trường, những điều không nên và nên làm để bảo vệ môi trường. - HĐKP: Tìm hiểu về đất nước Việt Nam và các danh lam thắng cảnh của Việt Nam Quê hương - Hoạt động chiều: đất nước + Xem 1 số video về hành động không giữ gìn vệ sinh môi trường Bác Hồ khi đi thăm quan ở điểm du lịch . + Giáo dục trẻ phải có hành động văn minh khi thăm quan. Với việc xây dựng kế hoạch và lựa chọn các nội dung, tích hợp theo từng chủ đề một cách rõ ràng, cụ thể và phong phú. Tôi thấy trẻ rất thích thú, hào hứng muốn 6
7. tham gia vào các hoạt động. Cho nên với mỗi hoạt động tôi luôn tìm tòi, sáng tạo những tình huống khác nhau để trẻ ứng dụng và thực hiện một cách tốt nhất. Bên cạnh đó việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động trong ngày là vô cùng cần thiết. * Giải pháp 2: Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động trong ngày: *HĐ Đón trẻ: Để hoạt động đón trẻ được chu đáo tôi thường đến sớm, mở cửa, thông thoáng phòng nhóm, chú ý những ngày có gió lạnh (không để gió lùa). Nhắc trẻ trẻ cất đồ dùng cá nhân vào nơi quy định một cách ngay ngắn, gọn gàng và bỏ rác đúng nơi quy định. Trò chuyện với trẻ về những gì trẻ nhìn thấy trên đường đi đến trường, những thứ có trên sân trường. Hỏi trẻ những thùng rác được đặt ở trên sân trường để làm gì? Nguyên nhân làm cho ô nhiễm môi trường, nhiều phương tiện giao thông hoạt động thải ra khí thải, khói gây ô nhiễm, vì vậy ra ngoài đường phải đeo khẩu trang. Ảnh trẻ tự cất dồ dùng cá nhân với sự hướng dẫn của cô * Thông qua hoạt động học Việc giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động học là vô cùng quan trọng. Sau khi xây dựng thành các chủ đề và kết hợp với việc tạo ra các tình huống, tôi tiến hành lựa chọn trong các tiết học và trong các hoạt động của trẻ những nội dung sát với chủ đề đã đề ra để hình thành các giáo án. Khi xây dựng giáo án chú ý tránh hiện tượng biến giáo án của bộ môn thành giáo án giáo dục môi trường. 7
8. Ví dụ : KPXH: “ Tìm hiểu công việc của cô lao công”. Cho trẻ xem hình ảnh cô lao công và trò chuyện về công việc, sự vất vả của cô lao công ngày đêm quét rác trên đường phố làm cho đường phố thêm sạch đẹp, từ đó trẻ luôn có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường lớp học sạch sẽ. Qua đó trẻ được nghe, được nhìn, phân tích, trải nghiệm, nhận xét sự việc thật gần gũi với trẻ về môi trường sạch với môi trường bẩn, bẩn là như thế nào? Bẩn là đẹp hay xấu? Chúng ta phải làm gì để môi trường luôn sạch sẽ và gọn gàng từ đó trẻ cảm nhận được ý thức bảo vệ môi trường một cách hoàn thiện hơn. Ví dụ: Trong hoạt động tạo hình khi thực hiện đề tài: “Xé dán một số con vật sống dưới nước” trong chủ đề “Thế giới động vật”, tôi đã đặt những câu hỏi trước khi tiến hành như sau: + Các con có biết ở dưới nước có những con vật gì không? + Những con vật đó khi mang lên bờ chúng có sống được không? Vì sao? + Muốn cho nguồn nước không bị ô nhiễm, theo các con chúng ta phải làm gì? Từ đó cô giáo dục trẻ không vứt rác xuống môi trường nước và bảo vệ môi trường ở mọi lúc mọi nơi. Hình ảnh trẻ thực hiện xé dán một số con vật sống dưới nước Đây là một đề tài rất hấp dẫn đối với trẻ, dễ kích thích sự tò mò, sự ham hiểu biết của trẻ. Thông qua đề tài này giúp trẻ hiểu về sự sống của các sinh vật sống ở dưới nước, về tài nguyên biển, về vấn đề ô nhiễm một cách dễ dàng. Từ chỗ “hiểu” trẻ sẽ thể hiện cảm xúc của mình qua bức tranh một cách sống động, đồng thời có ý thức giữ gìn và bảo vệ biển một cách tự nguyện 8
9. Hiện nay công nghệ thông tin đã và đang được sử dụng rộng rãi trong trường lớp mầm non. Trẻ mầm non với mong muốn được tìm tòi, khám phá, được trải nghiệm bằng tư duy trực quan hình ảnh. Nắm bắt được điểm mấu chốt này. Nên tôi đã sử dụng máy vi tính cài đặt, chụp chiếu, thiết kế những cuốn phim, những đoạn video về tình hình ô nhiễm môi trường, về một số hiện tượng thiên nhiên: nắng, mưa, gió, vào các môn học nhằm kích thích trí tò mò ham hiểu biết và giúp trẻ khắc sâu hơn kiến thức cô cần cung cấp và góp phần thực hiện thật tốt nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non. Từ các tiết học thì các con còn biết giúp đỡ các bạn và biết nhắc nhở người khác giữ gìn, bảo vệ môi trường để cho môi trường thêm sạch đẹp. Hình ảnh trẻ tham gia vào hoạt động học Trong quá trình tổ chức các hoạt động học tôi luôn chú ý tạo ra các cơ hội giúp trẻ hiểu, thể hiện thái độ và thể hiện hành động trong môi trường sống thực mà hàng ngày chúng ta phải tiếp xúc. Đồng thời tạo các tình huống cho trẻ giải quyết, bởi lẽ khi giải quyết các tình huống trẻ phải vận dụng một cách tổng thể về kiến thức, kĩ năng Ví dụ: Khám phá “Cây xanh và môi trường sống”. Mục đích bài học này giúp trẻ biết được cây xanh rất cần thiết đối với đời sống con người: cây cho bóng mát, là nơi để để chim nhảy nhót, trú ngụ Từ đó giáo dục trẻ biết yêu quý cây xanh và chăm sóc cây xanh. 9
10. Ảnh trẻ hoạt động KPKH Qua hoạt động trải nghiệm trẻ được thỏa sức sáng tạo với nguyên vật liệu thiên nhiên, bìa catong, hộp quà, . Để tạo ra những sản phẩm vô cùng đẹp mắt và phong phú. Từ đó giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường khi hoạt động xong phải thu dọn rác để vào nơi quy định. Với việc xây dựng kế hoạch và lựa chọn các nội dung tích hợp theo từng chủ đề một cách rõ ràng và cụ thể. Tôi đã lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày để giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường. Nội dung phong phú, đa dạng nên trẻ rất hào hứng và tích cực, chủ động khi tham gia vào hoạt động. * Thông qua hoạt động góc: Hoạt động góc chính là phương tiện giúp trẻ phát triển toàn diện, đặc biệt là hình thành nhân cách cho trẻ sau này. Thông qua hoạt động trẻ phản ánh lại cuộc sống môi trường xung quanh trẻ, mô phỏng lại những hành động quen thuộc của người lớn mà trẻ đã thấy, đã biết. Chính vì vậy, khi cho trẻ hoạt động góc tôi hướng dẫn, gợi mở cho trẻ rõ ràng, chi tiết để trẻ hoạt động tích cực và luôn chuẩn bị đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạng nhằm thu hút trẻ chơi. Đặc biệt tôi luôn lưu ý, giao lưu với trẻ động viên trẻ giao lưu với các nhóm chơi giúp trẻ mạnh dạn Thông qua đó giáo dục tính ngăn nắp gọn gàng, trẻ biết được môi trường đẹp và môi trường xấu, biết chia sẻ hợp tác với bạn bè và những người xung quanh có phản ứng đúng với các hành vi khi tham gia bảo vệ môi trường. 10
11. Hình ảnh trẻ tham gia hoạt động góc Giáo dục môi trường vào hoạt động góc được tiến hành xuyên suốt toàn bộ hoạt động. Ví dụ: + Qua trò chơi “Bé tập làm nội trợ” trẻ tự chế biến các món ăn đơn giản như: khuấy nước cam, cắt hoa quả, chế biến món ăn...Tôi chú ý dạy trẻ có ý thức tiết kiệm nước, thu dọn đồ dùng gọn gàng sau khi chế biến. + Góc xây dựng: Tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ Người xây dựng giỏi”. Trẻ đóng vai người xây dựng, xây lên những công trình như: xây tường, trồng cây, xây nhà, xây các khu chăn nuôi, xây vườn cây Thông qua trò chơi này, trẻ nhận biết và biết cách sắp xếp các khu hợp lý như: khu các con vật sống trên cạn, các con vật sống dưới nước, khu trồng cây hoa, khu trồng cây ăn quả Đồng thời qua việc đóng vai chơi, thể hiện nội dung chơi, trẻ biết được lợi ích của các con vật, cây cối đối với con người. Từ đó trẻ biết cùng các bạn trong nhóm chơi hiểu phải làm gì để xây dựng các khu hợp lý và sắp xếp những thùng rác ở trong công trình, trồng cây để bảo vệ môi trường làm cho không khí trong lành. 11
12. Ảnh trẻ tham gia trò chơi chăm sóc con vật, cây cối Góc thiên nhiên ở ngoài. Trẻ được chăm sóc cây, vệ sinh môi trường cùng cô, giúp trẻ có ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường, hình thành nhân cách tốt cho trẻ. Vì thế tôi đã nghiên cứu lên kế hoạch phân công cho trẻ hoạt động trải nghiệm chăm sóc cây từng nhóm và thực hiện theo từng ngày. Cùng trẻ lập biểu đồ phát triển của cây từ hạt... Sau quá trình các con chăm sóc tưới bón cho cây thì cây đã phát triển ra hoa. Từ đó giúp trẻ vừa học tốt hoạt động khám phá và trẻ có ý thức chăm sóc cây xanh, biết yêu quý cây cối. Hình ảnh góc thiên nhiên, trẻ chăm sóc và trồng cây xanh 12
13. Góc nghệ thuật và một số góc khác giáo dục trẻ có ý thức xắp sếp đồ dùng đồ chơi gọn gàng, biết cắt, xé dán, vẽ một bức tranh biết kể những câu chuyện về giáo dục bảo vệ môi trường. Hình ảnh đồ dùng đồ chơi ở góc nghệ thuật Thông qua các trò chơi học tập tôi dạy trẻ cách tìm hiểu các hiện tượng trong môi trường, trẻ học cách so sánh, phân loại các hành vi tốt, hành vi xấu đối với môi trường, phân biệt môi trường sạch, môi trường bẩn và tìm ra nguyên nhân thông qua các trò chơi đóng kịch: trẻ thể hiện nội dung các câu chuyện bảo vệ môi trường, thể hiện các hành vi có lợi và hành vi có hại cho môi trường thông qua các trò chơi vận động. Vì vậy hoạt động góc là nơi mà trẻ thỏa sức sáng tạo và tham gia chơi tích cực nhất. Bên cạnh đó tôi luôn quan sát và nhắc trẻ chơi xong biết cất đồ chơi đúng nơi quy định, tạo thói quen và nề nếp tốt trong sinh hoạt cho trẻ, đó cũng là tạo cho trẻ một môi trường gọn gàng, ngăn nắp. * Thông qua hoạt động ngoài trời Để rèn luyện cho trẻ biết bảo vệ môi trường thì hoạt động ngoài trời đóng vai trò vô cùng quan trọng. Từ những hoạt động ngoài trời mà trẻ được cọ sát với thực tế, được tham gia trải nghiệm, giúp trẻ nắm bắt được tầm quan trọng của môi trường đối với đời sống con người như thế nào. Hoạt động ngoài trời là hoạt động cần phải đảm bảo tính tích cực hoạt động của trẻ làm giàu và củng cố kiến thức cho trẻ về môi trường xung quanh, giáo dục cho trẻ những thói quen hành vi nơi công cộng. 13
14. Ví dụ: Tổ chức cho trẻ quan sát các phương tiện giao thông và phát hiện các phươ ng tiện giao thông đi trên đường xả khói, bụi như ôtô, xe máy, công nông gây ô nhiễm môi trường. Đàm thoại với trẻ về chất thải từ các phương tiện trên đường, đ iều gì gây ô nhiễm môi trường (Khí thải, khói, xe chạy làm bụi bay lên, tỉếng còi, tiếng động cơ ) Giáo dục trẻ khi ra đường phải đeo khẩu trang và trước diễn biến phức tạp của dịch covit thì việc giữ gìn sức khỏe là vô cùng quan trọng. Hình ảnh trẻ quan sát các phương tiên giao thông Đặc biệt trường tôi có khuôn viên rộng rãi được trồng các loại cây khác nhau rất thuận lợi cho trẻ hoạt động và khám phá với thiên nhiên. Thông qua hoạt động ngoài trời của các ngày tôi cho trẻ được quan sát và lao động ngoài trời như: Quan sát cây cối, các loại hoa, vườn rau, nhặt lá rụng, lau đồ chơi ngoài trời giúp cho trẻ biết chăm sóc và bảo vệ cây, không ngắt lá bẻ cành. Tôi thường trò chuyện cùng trẻ về lợi ích của cây xanh như cây xanh làm cho không khí trong lành, làm giảm ô nhiễm môi trường cung cấp cho con người thức ăn, thuốc chữa bệnh, cây xanh của rừng còn ngăn chặn lũ lụt Bên cạnh đó tôi đã tận dụng những chiếc lá vàng, cây cỏ trong vườn để hướng dẫn trẻ làm ra những con vật gần gũi: con gà, con mèo. Qua đó tôi giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, biết chăm sóc, bảo quản, giữ gìn môi trường thiên nhiên mà mình đang sống. Ví dụ: Cho trẻ quan sát vườn rau ở trong vườn trường: gợi ý để trẻ nói lên những gì mà trẻ thấy, đặc điểm các loại rau, lợi ích của chúng như thế nào? Làm thế nào để chúng ta có rau ăn hàng ngày? Nếu không tưới nước và nhổ cỏ cho rau thì chuyện gì sẽ xảy ra? Vì sao?... 14
15. Hình ảnh trẻ quan sát và chăm sóc vườn rau của bé Với những câu hỏi đó trẻ sẽ đưa ra ý kiến của mình từ đó trẻ thể hiện tính độc lập cá nhân, mạnh bạo hơn, tự tin hơn, đồng thời kích thích được tính ham hiểu biết của trẻ. Khi trẻ được tham gia hoạt động, kiến thức sẽ được khắc sâu vào tâm trí trẻ. Bên cạch việc tham gia bảo vệ môi trường, tôi còn cho trẻ quan sát các con vật, chuẩn bị thức ăn cho các con vật, cho con vật ăn, uống nước, vì các con vật cũng góp phần quan trọng trong việc tạo nên sự cân bằng sinh thái bảo đảm môi trường sống trong lành cho con người. Vì vậy, tất cả phải có trách nhiệm bảo vệ động vật tạo môi trường sống cho các loài động vật này được bảo tồn và phát triển * Thông qua hoạt động ăn – ngủ - vệ sinh: Ngoài việc bảo vệ môi trường thì việc vệ sinh cá nhân của trẻ cũng rất quan trọng. Ngay từ đầu năm học tôi đã rèn trẻ tính kỷ luật và sạch sẽ, khi tham gia mỗi một hoạt động xong, tôi thường cho trẻ rửa tay và lau mặt. Trước khi rửa tay tôi thường hỏi trẻ làm thế nào để tiết kiệm nước, khi thấy bạn quên không khóa vòi nước con sẽ làm gì ? (Vặn vòi nước vừa phải, rửa xong vặn chặt vòi nước lại, rửa nhẹ nhàng không làm bắn nước ra ngoài) Vào giờ ăn trưa và ăn chiều tôi luôn nhắc trẻ phải ăn hết xuất, cơm rơi, vãi phải nhặt cho vào đĩa, giữ gìn khu vực ăn luôn sạch sẽ. Ăn xong, biết xếp bát, thìa vào đúng nơi quy định một cách gọn gàng, biết giúp cô lau bàn ăn Biết lau miệng, nhắc trẻ biết tiết kiệm nước uống bằng cách uống bao nhiêu rót bấy nhiêu, không rót đầy uống không hết đổ đi lãng phí. 15
16. Hình ảnh khu vực ăn của trẻ sạch sẽ * Hoạt động chiều – Trả trẻ: Vào những giờ hoạt động chiều tôi cùng trẻ làm đồ chơi bằng những nguyên vật liệu phế thải. Cùng trẻ làm các con vật bằng lá cây khô, làm tranh từ lá cây, làm quạt, chong chóng từ giấy bỏ, hay gấp hộp quà từ những thùng bìa cactong hay làm diều từ giấy gói hoa Tôi phân công nhiệm vụ cụ thể cho nhóm trẻ và yêu cầu trẻ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, nhắc trẻ thu dọn gọn gàng các dụng cụ nguyên vật liệu sau khi làm. Hình ảnh trẻ làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên 16
17. Hay khi trẻ được tự tay làm ra chiếc thùng đựng rác bằng bìa catong thì trẻ rất hào hứng tích cực tham gia, tư duy sáng tạo và thỏa mãn nhu cầu của trẻ. Và khi thấy sản phẩm của mình được tất cả mọi người ủng hộ thì trẻ rất là vui vì góp một phần nhỏ của mình trong việc bảo vệ môi trường . Hình ảnh bé và cô làm thùng đựng rác Trước khi về trẻ cất dọn đồ dùng, đồ chơi gọn gàng cùng cô quét dọn lớp sạch sẽ. Giúp trẻ có tính tự lập và làm được một số việc cá nhân. Sử dụng một số bài hát “Em yêu cây xanh”, “Sinh nhật”, “Tưới cây”, “Người bạn tốt” , câu chuyện “Tiếng kêu cứu của rừng xanh’’“Quanh năm đứng ở vệ đường. Vì vậy khi chưa áp dụng giải pháp thì trẻ của tôi chưa được tham gia các trải nghiệm, trẻ rất hờ hững với vấn đề về môi trường. Bằng những hoạt động hàng ngày mà tôi áp dụng, trẻ ở lớp tôi đã có ý thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường như thế nào. Từ đó mà trẻ đã biết quan tâm hơn tới vấn đề môi trường, trẻ đều muốn được là người trực tiếp giữ gìn và bảo vệ môi trường lớp, trường học và cả những nơi mà trẻ sinh hoạt. Điều này khắc sâu trong mỗi trẻ nó không còn hời hợt và hình thức như trước đây nữa. * Giải pháp 3. Sử dụng các tình huống giả định và tình huống xuất hiện tự nhiên để hướng dẫn trẻ biết bảo vệ môi trường: Giáo dục trẻ bảo vệ môi trường không chỉ được sử dụng trong các tiết học chính khóa mà tôi còn sử dụng 1 số tình huống xuất hiện tự nhiên: Giáo viên tận dụng tình 17
18. huống có thật để giáo dục trẻ chăm sóc bảo vệ môi trường. Các tình huống hoàn toàn phù hợp với đặc thù lứa tuổi 5-6 tuổi để trẻ. Ví dụ 1: + Sau hoạt động tạo hình, lớp có nhiều giấy vụn + Lớp học bừa bộn sau khi trẻ chơi xong + Một cây ở góc thiên nhiên bị héo. + Trên giá để đồ chơi có nhiều bụi Giáo viên đặt câu hỏi: Các con hãy quan sát xem lớp của chúng mình hiện nay thế nào? Hoặc quan sát xem có hiện tượng gì xảy ra? Để thu hút sự quan tâm của trẻ. Cô dành thời gian cho trẻ quan sát, trao đổi với các bạn. Khi trẻ đã tìm ra, cô đặt câu hỏi: Bây giờ các con sẽ làm gì? + Cô giáo nghe trẻ chia sẻ và định hướng để trẻ nhận thức đúng về ý thức bảo vệ môi trường. + Nếu có thể, cô tổ chức cho trẻ trải nghiệm. Ví dụ 2: Giờ hoạt động khám phá “ Bé phân loại rác” với mục đích giúp trẻ nhận ra và biết phân loại rác trong cuộc sống, từ đó giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường, biết thu gom rác thải + Cô chuẩn bị 2 thùng đựng rác: một thùng đựng rác vô cơ, một thùng đựng rác hữu cơ. Một ít rác, ví dụ: lá cây, vỏ bánh, bánh ăn thừa, cọng rau, vỏ chuối, vỏ hộp bánh, vỏ chai nhựa, túi ni-lông + Địa điểm: Sân trường + Tiến hành: Cô hướng dẫn trẻ nhận biết các loại rác: rác có thể phân hủy được (lá cây, bánh ăn thừa, vỏ chuối, cọng rau ) và rác không thể phân hủy được( túi ni-lông, vỏ chai nhựa ). Cô tổ chức cho trẻ chơi thành 2 đội, một đội chọn rác có thể phân hủy được bỏ vào thùng rác màu xanh, một đội chọn rác không thể phân hủy được bỏ vào thùng rác màu vàng. Sau khi trẻ chơi xong cô cùng trẻ kiểm tra kết quả xem đội nào nhặt đúng, nhiều rác hơn. Ví dụ 3: Trong tình huống lớp bẩn, cô cho trẻ cùng nhau quét dọn, lau bàn ghế, sắp xếp lại đồ dùng, đồ chơi. Từ những tình huống giả định đó đã giúp trẻ của tôi có ý thức hơn, có hành vi đúng hơn đối với môi trường. Bên cạnh đó tôi sử dụng các tình huống giả định: Trong khi trò chuyện với trẻ, cô giáo có thể đưa ra các tình huống ví dụ: + Khi thấy vòi nước chảy tràn ra ngoài con sẽ làm gì? + Điều gì sẽ xảy ra nếu vòi nước không được khoá chặt? 18
19. + Khi không có sẵn thùng rác thì vứt rác vào đâu? Mục đích của phương pháp này là kích thích tính sáng tạo của trẻ, tạo cơ hội để trẻ sử dụng những kinh nghiệm đã có vào việc giải quyết các vấn đề nẩy sinh trong cuộc sống của trẻ. So với trước đây trẻ của tôi đã có những cách giải quyết tình huống rất hợp lí và nhanh nhạy. Điều đó chứng tỏ phương pháp này thật sự mang lại hiệu quả và đáng được lưu tâm khi dạy trẻ giữ gìn và bảo vệ môi trường. Đây là 1 trong những giải pháp trẻ của tôi tích cực tham gia nhất. * Giải pháp 4: Phối hợp và tuyên truyền với phụ huynh giáo dục trẻ tích cực, chủ động bảo vệ môi trường: Phụ huynh là nguồn động viên lớn, khích lệ và luôn sát cánh bên tôi trong việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường. Thực hiện lời kêu gọi của Bác Hồ “Người người trồng cây, nhà nhà trồng cây”. Nhà trường cũng như lớp của tôi thường xuyên tuyên truyền, vận động phụ huynh về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong cuộc sống hàng ngày và tuyên truyền với phụ huynh cùng tham gia thực hiện với khẩu hiệu “Mỗi người hãy trồng thêm một cây xanh là thêm một hành động bảo vệ môi trường” phụ huynh đã ủng hộ cho lớp tôi những chậu cảnh nhỏ, cây xanh để tạo cho khung cảnh vườn trường thêm đẹp. Hình ảnh cây xanh do phụ huynh ủng hộ ở góc thiên nhiên Qua giờ đón, trả trẻ cô giáo tuyên truyền với phụ huynh bảo vệ môi trường không phải những gì to tát. Mà chính từ những hành động nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày như thường xuyên nhắc trẻ cất giầy, dép, đồ dùng cá nhân đúng nơi qui định, khi nhìn thấy vỏ bánh kẹo nơi công cộng, ngoài sân trường phải 19
20. nhặt bỏ vào thùng rác ngay đó cũng là một việc để giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. Lồng ghép vào các buổi họp phụ huynh trao đổi về tầm quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở gia đình. Tập cho trẻ có thói quen biết vệ sinh cơ thể và vệ sinh môi trường. Hình ảnh họp phụ huynh học sinh Tuyên truyền với phụ huynh về việc sử dụng nguyên vật liệu phế thải (các chai, lọ nhựa, vải vụn, bìa cattong...) phụ huynh cung cấp cho trẻ để làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc học và chơi của trẻ, còn nhằm giúp cho phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Hình ảnh phụ huynh nhiệt tình làm đồ dùng đồ chơi cùng trẻ 20