Một số giải pháp rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng

Nội dung text: Một số giải pháp rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên giải pháp: “Một số giải pháp rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ 3- 4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng”. 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu : Từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021. 3. Các thông tin cần bảo mật ( nếu có): Không 4. Mô tả giải pháp cũ thường làm: Trong nhiều năm qua việc hình thành nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ ở lứa tuổi mầm non đã được các cấp lãnh đạo phụ trách ngành quan tâm chỉ đạo sát sao, triển khai thực hiện chuyên đề giáo dục vệ sinh cá nhân đến các trường, lớp mầm non và đưa nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân vào nhiệm vụ trong các năm học. Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp 3-4 tuổi, độ tuổi nhỏ nhất của trẻ mẫu giáo tôi đã thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ nhưng chưa thực sự đem lại hiệu quả cao, cụ thể: - Trong khi tổ chức hoạt động giáo viên chưa linh hoạt, sáng tạo trong việc dạy trẻ có những thói quen vệ sinh cá nhân còn nhiều hạn chế, cứng nhắc. - Trẻ 3 – 4 mới đến lớp vẫn còn lạ trường, lạ lớp nên trẻ chưa có thói quen nề nếp tự đi vệ sinh khi trẻ có nhu cầu, trẻ chưa biết lau miệng, rửa mặt, rửa tay, xúc miệng...Một số trẻ còn nhút nhát chưa hứng thú tham gia vào các hoạt động vệ sinh cùng cô và bạn. - Một số phụ huynh còn chưa hiểu được tầm quan trọng của việc rèn luyện vệ sinh cá nhân cho trẻ, trẻ phụ thuộc vào chăm sóc của người thân. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có sức khỏe là có tất cả”. Đúng vậy sức khỏe là vốn quý nhất của con người. Ngoài yếu tố di truyền, chăm sóc sức khỏe chế dộ dinh dưỡng hợp lý thì phần lớn sức khỏe phụ thuộc vào yếu tố chăm sóc vệ sinh bao gồm vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường. Đối với trẻ mầm non việc rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ nhằm giúp trẻ khỏe mạnh, có thói quen vệ sinh có hành vi văn minh và
2. phòng chống bệnh tật. Việc làm này cần có sự kiên trì, tỉ mỉ của cô giáo, sự phối hợp rèn luyện thói quen cho trẻ của gia đình- nhà trường, sự đầu tư trang bị chăm sóc vệ sinh và các điều kiện thuận tiện cho hoạt động vệ sinh của trẻ. Việc rèn nề nếp thói quen ban đầu cho trẻ nhằm hình thành những cơ sở đầu tiên về giáo dục nhân cách và phát triển toàn diện cho trẻ, là nhiệm vụ hết sức khó khăn luôn được đặt hàng đầu. Vì thế chúng ta phải biết kết hợp tốt và chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình để chăm sóc nuôi dậy trẻ theo kiến thức khoa học. Ở độ tuổi này những gì trẻ tiếp nhận đều có ảnh hưởng lâu dài đến việc hình thành toàn bộ nhân cách của trẻ. Trẻ 3-4 tuổi là độ tuổi bé, trẻ được ông bà, cha mẹ ôm ấp yêu thương. Mọi công việc vệ sinh sau khi chơi, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh hay những thói quen vệ sinh cá nhân hàng ngày của trẻ đều được người lớn làm thay và phục vụ trẻ. Khi trẻ bắt đầu đến trường, đa số trẻ chưa học qua lớp nhà trẻ, mọi thứ với trẻ đều mới mẻ do đó nề nếp thói quen của trẻ ở trường chưa được hình thành. Chính vì thế mà vấn đề rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân của trẻ ở trường mầm non là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết. Việc rèn luyện nề nếp thói quen cho trẻ sẽ là cái kiềng vững chắc làm nền tảng cho việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ sau này. Nhận thức được tầm quan trọng đó mà tôi đã tìm và đưa ra “Một số giải pháp rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ 3- 4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng” 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến: - Tìm ra một số biện pháp rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non thị trấn Thắng. + Giúp giáo viên linh hoạt, sáng tạo hơn trong việc dạy những thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ đạt hiệu quả tốt nhất. + Giúp cho trẻ có thói quen nề nếp vệ sinh cá nhân hàng ngày. Trẻ mạnh dạn, tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động cùng cô và bạn. + Giúp các bậc phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của của việc rèn luyện vệ sinh cá nhân cho trẻ từ đó có các biện pháp phối hợp cùng nhà trường, giáo viên để giúp trẻ học tập một cách tốt nhất. 7. Nội dung: 7.1. Thuyết minh giải pháp:
3. Giải pháp 1: Lựa chọn nội dung và xây dựng kế hoạch vệ sinh cá nhân cho trẻ. Lựa chọn nội dung vệ sinh cá nhân và đưa vào xây dựng kế hoạch là một việc làm cần thiết. Vì vậy ngay từ đầu năm học tôi căn cứ vào đặc điểm tình hình cụ thể của lớp và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ tôi lập ra kế hoạch giáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ cụ thể, rõ ràng. Tôi đặc biệt chú trọng đến kế hoạch trọng tâm và chia đều cho tất cả các tháng trong năm, kế hoạch đưa ra phải từ dễ đến khó, từ ít đến nhiều và phù hợp với khả năng nhận thức theo độ tuổi của trẻ 3- 4 tuổi. Kế hoạch rèn luyện vệ sinh cá nhân cho trẻ theo từng tháng. Tháng Nội dung kế hoạch - Hướng dẫn trẻ biết một số hiệu lệnh qui định khi đi vệ sinh: Đi vệ Tháng sinh, rửa tay trước khi ăn... 9/2020 - Biết cách đi vệ sinh đúng nơi quy định của giáo viên. - Hướng dẫn trẻ, cho trẻ tập rửa tay. Tháng - Hướng dẫn trẻ một số qui định vệ sinh của lớp: chỗ để đồ dùng, 10/2020 đồ chơi ở các góc. - Biết các thời điểm cần thực hiện vệ sinh các nhân theo chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ. Tháng - Tập luyện vệ sinh cá nhân rửa tay, và rửa mặt, làm quen cách 11/2020 đánh răng. - Tiếp tục hướng dẫn trẻ cất đồ dùng, đồ chơi ở các góc cho phù hợp, gọn gàng. - Thực hiện một số hành vi trong ăn uống: Không nói chuyện trong Tháng khi ăn, lau miệng sau khi ăn. 12/2020 - Hướng dẫn trẻ biết cách bỏ rác đúng nơi quy định, tập rửa tay.. -Tập cho trẻ gọi cô khi có nhu cầu đi vệ sinh và đi vệ sinh đúng nơi Tháng quy định. 1/2021 - Biết cách bỏ rác đúng nơi quy định. - Thực hiện một số hành vi văn minh trong khi ăn, uống. - Tập luyện tốt nề nếp vệ sinh các nhân và trong sinh hoạt hàng ngày. Tháng - Tiếp tục tập và hướng dẫn cho trẻ gọi cô khi có nhu cầu đi vệ 2/2021 sinh. - Biết mặc áo ấm, đi tất khi trời lạnh, đi dép giầy khi học và cởi quần áo khi bẩn.
4. - Hướng dẫn trẻ biết cách đeo khẩu trang để giữ gìn vệ sinh cá nhân. Tháng - Tập cách đánh răng 3/2021 -Tập gấp quần áo, khăn, cất chăn gối, ghế ngồi, đồ dùng học tập gọn gàng. - Biết cách đeo khẩu trang, tập rửa mặt, rửa tay. Tháng - Biết lấy dép và đi dép,tập đánh răng. 4/2021 - Tập nói với người lớn khi có nhu cầu đi vệ sinh. -Tiếp tục hướng dẫn trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, lớp học. Biết bỏ rác đúng nơi quy định. Tháng - Tập nói với người lớn khi có nhu cầu đi vệ sinh., Tập mặc quần 5/2021 áo, đi dép, đi vệ sinh, cởi quần áo khi bị ướt bẩn, đội mũ khi ra nắng. Không chỉ xây dựng kế hoạch sao cho phù hợp với trẻ, mà bản thân giáo viên phải luôn chú ý từ cách giao tiếp đến mọi hành động trước trẻ, thực sự yêu nghề, mến trẻ, luôn coi trẻ như con em của mình, tôn trọng mọi ý kiến của trẻ. Lấy tình cảm mẹ - con để giáo dục trẻ, tạo cho trẻ sự thân thiện an toàn tuyệt đối khi ở bên cô. Để trẻ cảm nhận được đây là ngôi nhà thứ hai của trẻ. Không chỉ xây dựng kế hoạch sao cho phù hợp với lứa tuổi, giáo viên phải luôn tìm tòi sưu tập các tranh ảnh minh họa, những câu chuyện giáo dục ý thức vệ sinh, những video thiết thực phục vụ cho hoạt động giảng dạy của mình. Qua đó trẻ tiếp thu học hỏi được những kiến thức, kỹ năng vệ sinh đúng và biết làm theo các hành động đẹp, dần dần hình thành những thói quen vệ sinh sạch sẽ, văn minh. Các bài học của cô cũng được trẻ tiếp thu, lĩnh hội một cách nhẹ nhàng và có hiệu quả hơn. Qua biện pháp và những việc làm cụ thể trên bản thân tôi đã nắm vững kiến thức về nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ, tự tin xây dựng các biện pháp để hình thành thói quen giữ gìn vệ sinh cá nhân cho trẻ để trẻ tích cực và hứng thú tham gia các hoạt động cùng cô và các bạn. Giải pháp 2: Giáo dục vệ sinh cho trẻ thông qua trang trí môi trường lớp học. Như chúng ta đã biết đối với trẻ mầm non “Trẻ chơi mà học, học bằng chơi” thông qua chơi để trẻ lĩnh hội tri thức mà nhà giáo dục muốn hướng đến. Đối với trẻ môi trường lớp học là một trong những yếu tố giúp trẻ nắm bắt các tri thức và học tập thông qua các hoạt động hàng ngày là một việc làm thiết thực nhất trong chương trình giáo dục mầm non. Đồng thời đây là một việc làm vô cùng quan trọng trong việc phát triển toàn diện về nhân cách cho trẻ vừa phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ mà còn mang lại hiệu quả cao trong giáo dục trẻ. Vì vậy giáo viên phải có sự sáng tạo khéo léo khi trang trí môi
5. trường, phải có sự kiên trì rèn luyện giữa cô và trẻ. Tạo cho trẻ cảm giác thân thiện, và coi là một ngôi nhà thứ hai của trẻ. Để trẻ có thể thoải mái trong hoạt động vệ sinh cá nhân. Tôi luôn cố gắng tận dụng tối đa không gian trong và ngoài của lớp học để tạo sự hấp dẫn, kích thích tham gia tìm tòi, khám phá bộc lộ khả năng cá nhân của trẻ. Luôn cố gắng thay đổi môi trường sao cho phù hợp, linh động tránh sự đơn điệu. Không chỉ có vậy tôi sắp xếp nhà vệ sinh luôn sạch sẽ, khô ráo đảm bảo an toàn cho trẻ, đồ dùng sắp xếp gọn gàng, trang trí tranh ảnh trên mảng tường nhà vệ sinh, cây xanh để tạo môi trường thân thiện cho trẻ. Nhằm giúp trẻ được tri giác thông qua hình ảnh để trẻ được nhìn được bắt chước, trẻ học qua hướng dẫn của cô từ đó trẻ có nề nếp thói quen vệ sinh. (Hình ảnh: Trang trí môi trường, kí hiêu nhà vệ sinh)
6. Các hình ảnh trang trí trong nhà vệ sinh được thay đổi theo các chủ đề, tránh sự đơn điệu để trẻ có thể kích thích tính tò mò ham hiểu biết và hứng thú khi đi vệ sinh. Môi trường giáo dục có ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công trong học tập của trẻ. Môi trường học tập lấy trẻ làm trung tâm là môi trường hoạt động mà trẻ tham gia xây dựng cùng giáo viên và là môi trường giáo dục dựa vào nhu cầu, hứng thú và khả năng của trẻ như: Sắp xếp thuận tiện khi sử dụng, phong phú các góc hoạt động, học liệu đa dạng, hấp dẫn, khuyến khích trẻ có thể sử dụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau. Có nhiều cơ hội cho trẻ lựa chọn học liệu và hoạt động. Ví dụ: Xây dựng góc kỹ năng sống cho trẻ, trong đó các hình ảnh các bạn đang đi vệ sinh hay rửa mặt, rửa tay... được trẻ quan sát và từ đó hình thành thói quen giữ gìn vệ sinh cá nhân. (Hình ảnh trong góc kỹ năng sống để trẻ quan sát) Ví dụ: Góc nghệ thuật giáo viên lồng ghép các bài hát, nói về vệ sinh cá nhân cho trẻ hưởng ứng theo nhạc: Rửa mặt như mèo, giấu tay, cái mũi. Qua biện pháp này lớp tôi có đầy đủ đồ dùng vệ sinh cá nhân cho trẻ, môi trường đẹp gần gũi với trẻ giúp trẻ thích thú hơn và thoải mái hơn với các hoạt động vệ sinh. Trẻ vào nhà vệ sinh không còn sợ hãi nữa. Thậm chí trẻ còn rất thích thú ngắm những hình ảnh trong nhà vệ sinh. Tạo điều kiện trong việc rèn nề nếp vệ sinh cá nhân cho trẻ đạt hiệu quả cao hơn. Giáo viên luôn cô gắng phát huy hết khả năng để tạo cho trẻ cảm nhận được “Đi học là hạnh phúc và mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, làm cho trẻ thêm yêu trường, yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung, đó chính là trách nhiệm của mỗi thầy cô giáo và giáo viên mầm non nói riêng.
7. Giải pháp 3: Rèn luyện vệ sinh cá nhân cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Đối với trẻ 3-4 tuổi rất thích những điều mới lạ nhưng rễ chán với những gì quen thuộc. Vì vậy khi tổ chức cho trẻ vệ sinh cá nhân cho trẻ cô phải làm đúng trình tự và thường xuyên. Phải tạo cho trẻ phản xạ có điều kiện trong hoạt động vệ sinh cá nhân. Hàng ngày tôi rèn thói quen vệ sinh cho trẻ thông qua tất cả các hoạt động trong ngày : Thể dục sáng, trò chuyện, hoạt động học, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, ăn trưa, ngủ, hoạt động chiều .. Mọi hoạt động đều được tôi lồng ghép để rèn luyện nề nếp thói quen cho trẻ. Vì trẻ 3- 4 tuổi chưa nhận thức được hành động của mình phải là cái này và không làm cái kia cho nên việc đưa trẻ vào nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ đâu phải là chuyện dễ. Muốn tạo cho trẻ nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân thường xuyên cô giáo phải nhẹ nhàng gần gũi và tình cảm với trẻ để có thể uốn nắn trẻ qua những lời trò chuyện, qua các bài hát hay câu thơ trò chơi có nội dung về nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân của trẻ. Nhờ những điều kiện giúp đỡ của cô, trẻ được uốn nắn kịp thời, thường xuyên, liên tục nên việc rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ trong mọi hoạt động, mọi lúc, mọi nơi, đem lại hiệu quả cao hơn. - Trò chuyện buổi sáng : Mỗi buổi sáng trong giờ đón trẻ tôi trò chuyện với trẻ khi thức dậy thì phải làm gì? Bố mẹ giúp các con làm gì? Hoặc cô sẽ kể cho trẻ nghe những câu chuyện, xem một số hình ảnh, đọc những bài thơ, hay chơi các trò chơi có nội dung rèn nề nếp vệ sinh cho trẻ. (Hình ảnh: Cô trò chuyện với trẻ buổi sáng) Ví dụ1: Trò chuyện sáng cô và trẻ cùng chơi một trò chơi để trẻ biết một số bộ phận trên cơ thể. - Trò chơi 1: Nhắm mắt, mở mắt. + Cô nói với trẻ: “ Mắt con đâu? Chúng ta cùng nhắm mắt lại nhé!”
8. + Cô đề nghị trẻ nhắm mắt lại và trò chuyện với trẻ: “ Con nhắm mắt lại có thấy gì không?”. “ Đôi mắt để làm gì?” Giáo dục cho trẻ biết lợi ích và sự quan trọng của đôi mắt. Nhắc nhở trẻ không được đưa tay lên dụi mắt, không đưa tay lên dụi mắt bạn. - Trò chơi 2: “Mũi ai thính nhất” + Cô có một chiếc hộp, bên trong có miếng bông tẩm nước hoa và cho từng trẻ ngửi. Sau đó cô trò chuyện với trẻ. - Con vừa ngửi thấy gì? - Con dùng cái gì để ngửi? - Tại sao lại ngửi thấy mùi? - Nếu không có mũi có ngửi được không? - Mũi để làm gì?. Cô dạy trẻ mũi để ngửi mùi, để thở. Giáo dục trẻ giữ vệ sinh mũi, không đưa tay lên ngoáy mũi. Ví dụ 2: Giáo viên kể cho trẻ nghe câu truyện: “Vệ sinh buổi sáng” Câu truyện nói về vệ sinh buổi sáng của bạn Mèo và bạn Hạnh. Mèo vệ sinh qua loa còn bạn Hạnh vệ sinh sạch sẽ dùng bàn chải để đánh răng, khăn để rửa mặt, lược để chải tóc. Qua đó giáo dục trẻ thường xuyên đánh răng, rửa mặt hàng ngày. Vệ sinh cá nhân sạch sẽ, mặc quần áo gọn gàng khi đến trường. Qua câu truyện và bài thơ, trò chơi trẻ hiểu được phải rửa mặt bằng khăn, không được rửa bằng tay làm bẩn mắt, rửa tay sạch sẽ với xà phòng không nghịch bẩn. - Trong giờ hoạt động học. + Hoạt động Khám phá: Với hoạt động này trẻ thường được khám phá, trải nghiệm với những vật thật vì vậy tôi lồng giáo dục vệ sinh vào các hoạt động học phù hợp với bài dạy để giáo dục nề nếp vệ sinh cá nhân cho trẻ. Ví dụ : Trong hoạt động khám phá tìm hiểu môt số loại quả, sau khi cho trẻ quan sát, ngửi, sờ ...? Sau đó cô cho trẻ lau, tay vào khăn để giữ gìn vệ sinh.
9. (Hình ảnh: Trẻ biết vệ sinh lau tay) + Trong hoạt động âm nhạc : Với hoạt động nghe hát bài “Rửa mặt như mèo” tôi lồng ghép giáo dục vệ sinh cho trẻ một cách nhẹ nhàng “ Mèo không rửa mặt mà ngồi liếm mắt nên bị đau mắt đấy, các con phải biết lấy khăn để lau rửa mặt nhé. (Hình ảnh: Qua bài nghe hát giáo dục và dạy trẻ cách lau mặt) + Trong hoạt động tạo hình: Cô hướng dẫn trẻ cách phết hồ để dán ngôi nhà hoặc trong tiết nặn “quả chuối”, ngoài việc chuẩn bị cho trẻ đầy đủ khăn ướt lau tay trong khi nặn để không bôi bẩn cô còn lồng thêm giáo dục trẻ nhớ khi bố mẹ mua quả về cho các con ăn phải rửa sạch, gọt vỏ mới được ăn. Trước khi ăn thì phải rửa tay sạch sẽ.
10. (Hình ảnh: Trẻ rửa tay sau hoạt động học) + Trong hoạt động làm quen văn học: Bài thơ “Cái mũi” hoặc kể truyện “Cậu bé mũi dài” tôi lồng giáo dục vệ sinh cá nhân vào cho trẻ theo nhiều cách để không gây nhàm chán. Giới thiệu với trẻ trên khuôn mặt dễ thương của chúng mình không chỉ có mũi đâu mà còn có các bộ phận khác như: Mắt, miệng, tai..... nữa các con ạ. Để có trẻ ghi nhớ hơn tôi cho trẻ chơi trò chơi: “Đôi mắt” - Cho trẻ nhắm mắt, lấy tay che mắt, sau đó hỏi trẻ. Khi đau mắt hay lấy tay che mắt thì các con thấy như thế nào? Vậy phải làm gì để bảo vệ mắt? Từ đó giúp trẻ tiếp thu bài nhanh hơn và hiểu được cách bảo vệ đôi mắt của mình : Không dụi tay bẩn lên mắt và rửa mặt bằng nước sạch hàng ngày. (Hình ảnh : Cô cho trẻ chơi trò chơi đôi mắt)
11. - Trong giờ hoạt động ngoài trời : Tôi cho trẻ đi dép, xếp hàng trước khi ra sân chơi cô giáo dục trẻ đi dép để giữ đôi chân không bị bẩn và khi chơi ngoài trời xong cô cho trẻ đi rửa tay sạch sẽ trước khi vào lớp. (Hình ảnh: Trẻ xếp hàng đi dép ra hoạt động ngoài trời và rửa tay khi vào lớp) - Trong giờ hoạt động góc: Hoạt động góc đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của trẻ lứa tuổi mầm non. Trong khi chơi trẻ được phát triển toàn diện về tâm hồn, thể chất lẫn trí tuệ. Hơn nữa, đây là dịp để các cô quan sát được khả năng thực tế của trẻ, để cho trẻ thực hành và trải nghiệm được nhiều nhất. Ví dụ: Trẻ chơi góc phân vai. Trẻ đóng vai mẹ tắm rửa, thay giặt cho con (búp bê). Với vai trò này trẻ sẽ phải thể hiện kinh nghiệm thực tế của mình thông qua vai chơi. Mẹ sẽ chăm sóc con cho con ăn, tắm giặt cho con, rửa tay chân hay đánh răng xúc miệng cho con....Qua đây giáo viên sẽ biết được và sẽ đánh giá được trẻ đã tiếp thu những điều cô truyền đạt đến trẻ như thế nào? Thể hiện kiến thức ấy ra sao? Từ đó tôi có cách giúp đỡ trẻ nếu trẻ thể hiện vai chơi chưa đúng như mong muốn của cô. Trẻ cho búp bê ăn xong và lau miệng cho búp bê nhưng trẻ lau miệng rồi lại lau xung quanh mặt búp bê thì cô hướng dẫn trẻ kĩ năng lau miệng cho đúng.
12. (Hình ảnh: Hình ảnh trẻ chơi ở góc phân vai biết lau mặt cho búp bê) - Trong giờ ăn: Ăn trưa là một hoạt động diễn ra hàng ngày của trẻ, những thói quen vệ sinh cá nhân được trẻ làm thường xuyên. Đối với giờ ăn trưa tôi rèn trẻ ăn thì phải gọn gàng, sạch sẽ, không bốc thức ăn, ngậm thức ăn lâu trong miệng, không vừa ăn vừa chơi, vừa nói chuyện làm bắn thức ăn, nước bọt vào người khác. Biết dùng tay che miệng khi hắt hơi, ho, ngáp, hỉ mũi biết nhặt cơm rơi vào đĩa quy chế rồi lau tay. Ăn xong lau miệng, xúc miệng sạch sẽ. Ví dụ: Trước giờ trưa ăn cô giáo trò chuyện và rèn cho trẻ trước khi ăn phải rửa tay, rửa mặt, từ đó giáo dục trẻ biết đôi bàn tay và giữ gìn cơ thể sạch sẽ. (Hình ảnh: Cô trò với trẻ trước khi ăn)
13. - Tạo cho trẻ sự hào hứng thông qua hoạt động cuối ngày, cuối tuần. Trẻ mầm non nói chung và độ tuổi 3-4 tuổi nói riêng rất thích được cô giáo khen và rất sợ bị chê và 1 điểm nữa là trẻ bé hay tò mò thích bắt chước. Dựa vào đặc điểm tâm sinh lý này tôi luôn tôn trọng trẻ và hết sức công bằng sử dụng khen chê đúng mực. Việc khen và chê có tác dụng nhanh mạnh đến hành vi vâng lời của trẻ. Tôi thường khen những gương tốt trước tập thể để trẻ bắt chước. Ví dụ: Tôi khen những trẻ đi học ngoan, đúng giờ, mặc quần áo đầu tóc gọn gàng sạch sẽ, biết chào cô khi đến lớp, không khóc nhè trước lớp. Ngay hôm sau tôi thấy có nhiều trẻ đi học biết chào cô, ăn mặc sạch sẽ vì cháu bắt chước bạn để được cô khen. Bên cạnh đó, tôi còn thông qua các bài hát, bài thơ, câu chuyện và mọi lúc mọi nơi để khen, khuyến khích động viên trẻ đúng lúc, đúng nơi kịp thời giúp trẻ có thói quen nề nếp học tốt hơn. (Hình ảnh: Hoạt động nêu gương) Qua việc lồng ghép vệ sinh cá nhân vào các hoạt động và ở mọi lúc mọi nơi giúp hình thành ở trẻ nề nếp vệ sinh, trẻ nhớ lâu hơn những thao tác cô dạy giúp trẻ có kỹ năng vệ sinh, rửa tay trước và sau khi đi vệ sinh, biết giữ gìn vệ sinh. Rèn luyện trẻ thói quen vệ sinh cá nhân qua các hoạt động giáo dục trẻ để tạo thói quen vệ sinh cơ thể giúp cho cơ thể khỏe mạnh. Giải pháp 4: Sưu tầm, vận dụng các bài thơ, bài hát, tranh ảnh và trò chơi vào vệ sinh: Ở độ tuổi mầm non, giáo viên cũng đã lựa chọn các bài thơ, bài hát và các trò chơi vận động phù hợp và vừa sức với trẻ. Nhất là đối với trẻ nhà trẻ các bài hát hay trò chơi nội dung càng phải phong phú hơn.
14. Trước khi muốn hướng dẫn, và rèn cho trẻ một kỹ năng nào đó tôi thường nghiên cứu trước các bài thơ, bài hát, trò chơi phù hợp nội dung, gây được hứng thú kích thích sự tò mò cho trẻ, từ đó tiếp nhận nội dung mà tôi muốn truyền đạt cho trẻ một cách nhẹ nhàng và uyển chuyển nhất. Bài Thơ: Buổi sáng đến trường đến lớp thì vệ sinh các nhân của trẻ hoàn toàn phụ thuộc vào người thân xung quanh bé. Nên việc hình thành thói quen vệ sinh cá nhân rất là khó khăn cho giáo viên. Nhiều trẻ chưa biết lấy xà phòng rửa tay như thế nào, cầm khăn mặt sao cho đúng... Vì vậy giáo viên đã sưu tầm một số bài thơ dạy cho trẻ mọi lúc mọi nơi, bài thơ ngắn gọn dễ hiểu để trẻ có thể nhớ và đọc theo cô. Ví dụ: Để hình thành thói quen rửa tay cho trẻ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh ở lớp cũng như ở nhà tôi sử dụng bài thơ gây hứng thú. RỬA TAY Miếng xà phòng nho nhỏ Em xát lên bàn tay Nước máy đây trong vắt Em rửa đôi bàn tay Khăn mặt đây thơm phức Em lau khô bàn tay Đôi bàn tay be bé Nay rửa sạch, xinh xinh Tất cả lớp chúng mình Cùng giơ tay vỗ vỗ Qua bài thơ trẻ thấy yêu việc rửa tay hơn, thích thú khi được tham gia vào hoạt động vệ sinh cùng cô và các bạn. Bài hát: Âm nhạc là điều kì diệu nhất kích thích cảm giác” và thực tế cho thấy trẻ mầm non rất nhạy cảm với âm nhạc. Trẻ thích nghe nhạc và hưởng ứng theo các hoạt động âm nhạc. Nắm bắt được vai trò quan trọng trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ, tôi đã lựa chọn những bài hát có giai điệu vui tươi, sinh động phù hợp với chủ đề và nội dung, để cho trẻ hát, hưởng ứng theo giai điệu của bài hát. Ví dụ: Khi dịch COVID 19 đang diễn ra thì việc sát khuẩn tay thường xuyên rất cần thiết để ngăn ngừa dịch bệnh. Ban đầu vì trẻ nhà trẻ còn bé còn chưa quen, thậm chí có bạn còn khóc khi giáo viên sát khuẩn tay đo nhiệt độ cho trẻ. Vì vậy trong các hoạt động tôi thường lồng ghép và cho trẻ nghe về bài hát “ Ghen cô vy” với giai điệu vui nhộn, trẻ hứng thú làm theo các động tác của bài hát, kết hợp với giáo viên giảng giải cho
15. trẻ nghe về lợi ích của việc sát khuẩn và rửa tay. Từ đó trẻ yêu thích hơn và không còn khóc và còn tự sát khuẩn tay khi đến lớp. (Hình ảnh: Hình ảnh trẻ sát khuẩn tay) - Tranh ảnh: Trẻ ở lứa tuổi nào cũng thích tìm tòi, khám phá, thích ngắm nhìn những bức tranh đẹp nên việc tạo cho trẻ có cơ hội tìm tòi, khám phá là một việc làm thiết thực. Chính vì vậy tôi đã sưu tầm một số tranh ảnh mô tả những hành động tốt để giáo dục trẻ. Ví dụ : Tranh em bé đang bỏ rác vào thùng rác, cho trẻ quan sát và hỏi trẻ: Vì sao em phải bỏ rác vào thùng rác mà không để ra ngoài? Các con có làm được như vậy không? Qua đó giúp trẻ nhận xét về hành động và thực hiện theo.
16. (Hình ảnh: Trẻ biết bỏ giác vào thùng giác) Để giúp tuyên truyền phòng bệnh cho trẻ theo mùa, tôi đã sưu tầm một số hình ảnh, bài viết về phòng chống một số bệnh tiêu chảy, bệnh về đường hô hấp, và bệnh tay chân miệng, bệnh thủy đậu... Qua đó không những giáo dục trẻ mà còn góp phần nâng cao sự hiểu biết của các bậc cha mẹ về vệ sinh, phòng bệnh cho trẻ. - Trò chơi: Với trẻ 3-4 tuổi giáo viên tổ chức các hoạt động góc chứa đựng nội dung giáo dục thói quen văn hoá vệ sinh sao cho phù hợp với trẻ để trẻ cảm nhận. Chơi là quá trình trẻ học làm người, trải nghiệm những xúc cảm, tình cảm, hành vi của con người qua các vai khác nhau. Khi trẻ tham gia vào trò chơi cũng chính là quá trình trẻ tiếp nhận tri thức, kỹ năng, hình thành xúc cảm, tình cảm một cách tự nhiên không ép buộc Ví dụ 1: Trong chủ đề “ Gia đình” giáo viên có thể tiến hành cho trẻ chơi các trò chơi với búp bê, kết hợp với các dụng cụ vệ sinh, hoặc sử dụng các trò chơi trong đó trẻ được đóng vai, và chơi cùng với cô, để rèn luyện cho trẻ các thói quen vệ sinh các nhân thông qua các câu hỏi của cô. -Tháng 11 giáo viên có lập kế hoạch hướng dẫn trẻ cất đồ dùng, đồ chơi ở các góc cho phù hợp, gọn gàng. Thay vì dạy cho trẻ một cách cứng nhắc, trẻ không lĩnh hội được, đôi khi còn không nghe lời giáo viên. Dựa vào đặc điểm đó giáo viên đã tổ chức trò chơi cho trẻ hứng thú: -Trò chơi:“Ai nhanh nhất”Mục đích của trò chơi này giúp trẻ biết tên một số đồ dùng xung quanh lớp học, để trẻ nhận biết được tên và chỗ để đồ dùng. Ví dụ 2: Để dạy trẻ hành vi vứt rác đúng quy định, hành vi văn minh tôi có thể tổ chức cho trẻ cuộc thi :“Hoa bé ngoan”, giáo viên sẽ chuẩn bị một số bức tranh và trẻ sẽ nói lên nội dung bức tranh đó là nói về điều gì. Bạn nào trả lời đúng sẽ được món quà nhỏ.
17. Qua thực hiện biện pháp trên việc trên tôi nhận thấy trẻ có tinh thần tự giác hơn rất nhiều trong việc rèn luyện vệ sinh cá nhân, trẻ yêu thích tham gia vào hoạt động. Thực hiện được một số hành vi văn minh, để rác đúng nơi quy định, trẻ yêu thích tham gia vào hoạt động. Giải pháp 5: Tăng cường làm tốt công tác tuyên truyền vận động, phối kết hợp với gia đình: Muốn trẻ hình thành được các thói quen vệ sinh thì giáo viên và gia đình phải thống nhất yêu cầu giáo dục vệ sinh đối với trẻ. Giáo viên và phụ huynh cùng phối hợp để đưa ra các biện pháp phù hợp để hình thành thói quen giữ gìn vệ sinh cá nhân cho trẻ. Yêu cầu phụ huynh cần theo dõi giúp đỡ và cho biết tình hình thực hiện ở nhà của trẻ. Việc trao đổi giữa cô và cha mẹ trẻ để rèn luyện thêm cho trẻ ở gia đình.Từ đó giúp trẻ có nề nếp thói quen của trẻ và đi đến thống nhất trẻ trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ . Để thực hiện tốt công tác rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ. Tôi đã xây dựng góc tuyên truyền phụ huynh nắm bắt được các kế hoạch, luôn thay đổi các chủ đề sao cho phù hợp. Kết hợp với phụ huynh, nắm bắt được tình hình của trẻ, từ đó có những biện pháp phù hợp với trẻ Vận động phụ huynh sưu tầm tranh ảnh, những bài thơ, câu chuyện có nội dung phù hợp với việc rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ xem mọi lúc. Trao đổi với phụ huynh những hình ảnh hoặc clip trẻ thực hiện vệ sinh cá nhân ở lớp để phụ huynh phối hợp cùng giáo viên rèn trẻ ở nhà.
18. (Hình ảnh: Cô trao đổi với phụ huynh) Qua các buổi đưa đón trẻ, tôi đã trao đổi với phụ huynh một số vấn đề của trẻ: Trẻ không có thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, khi tay bẩn, rửa mặt không đúng quy trình, qua những lần trao đổi như vậy thì tôi thấy nhận thức của phụ huynh ngày cũng khác đi, phụ huynh sẽ chú ý nhắc nhở cháu khi ở nhà, dần dần thói quen của trẻ cũng được thiết lập. Để có động lực thúc đẩy sự vui thích và tạo được nề nếp thói quen cho trẻ, tôi đã tham mưu với Ban đại diện hội cha mẹ học sinh của lớp phát động phong trào thi đua với các tiêu chí cụ thể: “Bé chăm ngoan, sạch đẹp” nhằm rèn luyện vệ sinh cá nhân cho trẻ để cuối năm có một món quà nhỏ trao tặng cho cháu nào thực hiện tốt nhất. 3. Kết quả sau khi áp dụng các biện pháp sáng kiến * Kết quả của sáng kiến: Qua trình áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã thu được kết quả khá khả quan. Thể hiện qua bảng so sánh kết quả so với trước khi thực hiện như sau: + Đối với trẻ: Bảng 1: So sánh kết quả khảo sát với đầu năm học trước khi áp dụng
19. Tăng Trước khi thực hiện Sau khi thực hiện (+), Tiêu chí khảo giảm (-) TT sát Tổng Đạt Tỷ lệ Tỷ lệ số Đạt Đạt % % trẻ Số trẻ biết giữ gìn 1 25 15 60% 22 88% + 28% thân thể sạch sẽ Số trẻ có nề nếp 2 thói quen đi vệ 25 18 72% 23 92% + 20% sinh Số trẻ có nề nếp 3 thói quen vệ sinh 25 16 64% 23 92% + 28% rửa mặt Số trẻ có nề nếp 4 thóiquen vệ sinh 25 18 72 24 96% +24% rửa tay 7.2. Thuyết minh về phạm vi ứng dụng: Đề tài “Một số giải pháp rèn luyện nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng được ứng dụng trong năm học 2020 - 2021 tại lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi C2 và các lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi trong trường mầm non Thị trấn Thắng, mặc dù thời gian ứng dụng không nhiều nhưng đã có kết quả rất khả quan. Quá trình nghiên cứu ứng dụng đã cho thấy đạt kết quả rất cao và hiệu quả. Đề tài có khả năng áp dụng thực hiện tại các lớp mẫu giáo 3-4 tuổi ở các trường mầm non có cùng đặc thù trên địa bàn huyện Hiệp Hòa. 7. 3. Lợi ích của giải pháp: Lợi ích kinh tế: Với vốn kinh nghiệm và sự quyết tâm về thời gian và công sức tôi đã hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm của mình. Đây là một ý kiến nhỏ của tôi nhưng tôi thấy đã đem lại hiệu quả trong việc rèn nề nếp thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ. - Khi áp dụng biện pháp trên giáo viên tận dụng thông tin từ phụ huynh, nhưng mang lại tính hiệu quả cao cho cô và trẻ. Tích kiệm được nguồn ngân sách, để thực hiện các chương trình giáo dục khác. - Trẻ hào hứng tham gia vào các hoạt động, thích thú được đến trường, đến lớp để gia đình và người thân yên tâm đi làm tập chung phát triển kinh tế, làm giàu cho gia đình và xã hội. Lợi ích xã hội: Qua một thời gian nghiên cứu tôi thấy đề tài mang lại một số lợi ích xã hội sau.
20. Giúp cho trẻ có thói quen nề nếp vệ sinh cá nhân hàng ngày, biết vệ sinh thân thể sạch sẽ để bảo vệ sức khỏe cho mình trong tình hình dịch bệnh covid hiện nay. Giáo viên được nâng cao trình độ chuyên môn, linh hoạt sáng tạo trong phương pháp giảng dạy, biết lồng ghép tích hợp một cách mềm dẻo, nhẹ nhàng phù hợp với nhu cầu đổi mới giáo dục mầm non hiện nay. Các bậc phụ huynh đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc rèn luyện thói quen giữ gìn vệ sinh cá nhân hàng ngày hàng ngày cho trẻ, góp phần hình thành kĩ năng sống và những hành vi văn minh trong giao tiếp, đối nhân xử thế, hình thành nhân cách dạy trẻ. Phụ huynh ngày càng tin tưởng hơn chăm lo đến phương pháp giáo dục để trẻ phát triển toàn diện. Giữa phụ huynh, giáo viên có sự hợp tác đồng thuận trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. *Cam kết: Chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Xác nhận của cơ quan, đơn vị Tác giả sáng kiến Nguyễn Thị Thanh Huệ Nguyễn Thanh Mai