Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với văn học

Nội dung text: Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với văn học

1. THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với văn học 1. Tên giải pháp: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với văn học” 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu: Tháng 9/2020 3. Các thông tin cần bảo mật: Không có 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm Giải pháp 1: Luyện giọng đọc, kể diễn cảm thu hút sự chú ý ở trẻ. - Tình trạng sử dụng giải pháp: Khi kể chuyện, đọc thơ cho trẻ nghe tôi đã thể hiện được giọng điệu của từng nhân vật, đọc đúng nhịp điệu của bài thơ truyền tải được kiến thức cho trẻ đảm bảo mục tiêu đưa ra. - Tồn tại, hạn chế của giải pháp: Khi đọc thơ, kể chuyện cho trẻ nghe tôi chỉ chú trọng đến giọng điệu, ngữ điệu của bài thơ, câu chuyện mà chưa chú ý thể hiện sắc thái của khuôn mặt, cử chỉ điệu bộ và ánh mắt do vậy nhiều trẻ chưa hứng thú khi tham gia vào hoạt động. Giải pháp 2: Tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm. - Tình trạng sử dụng giải pháp: Hoạt động cho trẻ làm quen văn học của trẻ được tổ chức theo kế hoạch đã được xây dựng. Giáo viên đã tổ chức các loại tiết cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. - Tồn tại, hạn chế của giải pháp: Trong hoạt động làm quen văn học cô chỉ quan tâm tổ chức loại tiết cung cấp kiến thức mà chưa quan tâm nhiều đến việc tổ chức rèn kỹ năng và kể chuyện sáng tạo.
2. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp Văn học có vai trò tích cực trong việc hình thành đạo đức cho trẻ, mỗi tác phẩm văn học đem đến cho trẻ tâm hồn phong phú, giàu tình thương yêu chân thực, giúp cho trẻ biết được cái tốt, cái xấu, cái thiện, cái ác, biết cái đẹp và làm theo cái đẹp. Hình tượng văn học có tác động mạnh mẽ lên đời sống tình cảm của trẻ, hướng dẫn trẻ những giá trị về nội dung nghệ thuật trong từng tác phẩm văn học giúp khơi gợi ở trẻ niềm yêu thích văn học. Khi được tiếp xúc với tác phẩm văn học giúp trẻ cảm nhận và trao đổi về những điều đã được nghe, trẻ bộc lộ suy nghĩ của mình về tác phẩm văn học nhờ đó mà ngôn ngữ của trẻ được phát triển. Thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học tạo cho trẻ hứng thú đọc sách, khả năng đọc thơ kể chuyện diễn cảm từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt: Đức, trí, thể, mỹ. Để phát huy được vai trò của văn học đối với sự hình thành phát triển của trẻ đòi hỏi sự hướng dẫn, giúp đỡ của người lớn, đặc biệt là cô giáo mầm non. Vậy làm thế nào để giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học một cách tốt nhất? Đây là điều mà bấy lâu nay tôi luôn suy nghĩ và trăn trở, chính vì vậy tôi đã tìm hiểu và nghiên cứu: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học”qua đó giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động làm quen văn học, phát triển ngôn ngữ mạch lạc và làm giàu vốn từ cho trẻ. 6. Mục đích của giải pháp Xuất phát từ sự cần thiết phải áp dụng các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục hoạt động làm quen văn học cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi, tôi đã xây dựng một nhóm các giải pháp nhằm mục đích: - Khắc phục các tồn tại, hạn chế của một số giải pháp cũ đã thực hiện chưa có hiệu quả như: Khi đọc thơ, kể chuyện cho trẻ nghe tôi thường xuyên chú ý đến giọng điệu, ngữ điệu của nhân vật, thể hiện sắc thái của khuôn mặt, cử chỉ điệu bộ và ánh mắt: Tổ chức linh hoạt đan xen các thể loại tiết như rèn kỹ năng, kể chuyện sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng toàn diện khi cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học.
3. - Đề xuất thêm một số giải pháp mới nâng cao chất lượng hoạt động làm quen văn học cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở trường mầm non nhằm tạo hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động. Qua đó hình thành và phát triển ngôn ngữ, làm giàu vốn từ cho trẻ giúp trẻ mạnh dạn tự tin trong học tập và trong cuộc sống. 7. Nội dung. 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến 7.1.1.Nội dung Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động làm quen văn học cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi, tôi đã lựa chọn các giải pháp chính như sau: Giảipháp 1: Luyện giọng đọc, kể diễn cảm thu hút sự chú ý của trẻ. Giải pháp 2:Tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm Giải pháp 3: Lồng ghép hoạt động làm quen với văn học trong mọi hoạt động. Giải pháp 4: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy phù hợp. Giải pháp 5: Phối kết hợp với các bậc cha mẹ trẻ nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. 7.1.2. Các bước tiến hành thực hiện giải pháp Trước khi thực hiện, bản thân tôi đã tiến hành điều tra thực trạng công tác tổ chức“Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4 -5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học”cho trẻ tại lớp và nhận thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau như sau: * Thuận lợi - Được sự quan tâm của Phòng GD&ĐTcũng như Ban Giám hiệu nhà trường, bản thân tôi đã được tham gia đầy đủ các buổi tập huấn chuyên đề để nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ, được học hỏi kinh nghiệm để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ.
4. - Nhà trường có khu vườn cổ tích được vẽ trang trí trên các mảng tường với những hình ảnh các nhân vật trong câu chuyện cổ tích tạo không gian hoạt động sáng tạo cho trẻ mỗi khi đi dạo. - Bản thân tôi luôn yêu nghề, mến trẻ, tích cực học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục hiện nay. - Do cùng độ tuổi nên nhận thức của trẻ tương đối đồng đều nên việc truyền tải kiến thức dễ dàng hơn. * Khó khăn - Đôi khi việc tổ chức các hoạt động còn chưa sáng tạo, hình thức tổ chức còn chưa đa dạng. Việc sử dụng rối tay, sa bàn, quần áo hóa trang nhân vật trong quá trình kể chuyện để thu hút sự chú ý của trẻ còn chưa thường xuyên. - Một số gia đình còn chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình, nhiều bậc phụ huynh chưa thấy được tầm quan trọng trong việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. + Kết quả khảo sát nội dung cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học đầu năm học tại lớp tôi trên tổng số 20 trẻ như sau: STT Nội dung khảo sát Số trẻ đạt Tỷ lệ % 1 Lắng nghe và trao đổi với người đối thoại 9 45 Sử dụng được câu đơn, câu ghép, câu khẳng định, câu 2 9 45 phủ định 3 Kể lại sự việc theo trình tự 8 40 4 Đọc thuộc bài thơ ca dao đồng dao 10 50 Kể lại chuyện đơn giản đã được nghe với sự giúp đỡ của 5 8 40 người lớn
5. 6 Bắt chước giọng nói của nhân vật trong truyện 7 35 Nhìn vào tranh minh họa và gọi tên nhân vật trong 7 10 50 tranh Điều chỉnh giọng nói phù hợp với hoàn cảnh khi được 8 7 35 nhắc nhở * Sau khi khảo sát thực tế, tôi đã áp dụng các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học”tại lớp mình như sau: - Giải pháp 1 : Luyện giọng đọc, kể diễn cảm thu hút sự chú ý ở trẻ Với những hạn chế của giải pháp: Khi đọc thơ, kể chuyện cho trẻ nghe tôi chỉ chú trọng đến giọng điệu, ngữ điệu của nhân vật mà chưa chú ý thể hiện sắc thái của khuôn mặt, cử chỉ điệu bộ và ánh mắt do vậy nhiều trẻ chưa hứng thú khi tham gia vào hoạt động nên tôi mạnh dạn đề ra những cải tiến mới giúp giải pháp thực hiện hiệu quả hơn như: Trẻ cảm thụ ngôn ngữ nghệ thuật bằng cách nghe đọc kể. Chính vì vậy tôi tích cực rèn khả năng đọc kể diễn cảm khi đọc thơ kể chuyện cho trẻ nghe. Bằng cách tìm hiểu, suy nghĩ và nghiên cứu tác phẩm để hiểu được ý nghĩa bài thơ câu chuyện mà tác giả muốn gửi vào mỗi tác phẩm văn học. Từ đó xác định thể hiện sắc thái biểu cảm phù hợp với nội dung bài thơ câu chuyện. Tôi luôn phân biệt giữa giọng đọc và giọng kể, cố gắng nhập tâm vào từng nhịp thơ, từng nhân vật trong câu chuyện để thu hút sự hứng thú của trẻ vào tác phẩm văn học. Ví dụ: Truyện “Cáo thỏ và gà trống” giọng của Cáo kể với giọng gắt gỏng, vẻ mặt kiêu căng, giọng Thỏ nhẹ nhàng trong trẻo nét mặt ngây thơ nhút nhát, sợ hãi khi gặp Cáo, giọng của gà trống oai phong thể hiện sự dũng cảm, giọng bác Gấu trầm ấm...
6. Ví dụ: Truyện: “Dê con nhanh trí”, giọng của Dê mẹ dịu dàng, giọng của Chó sói thì khàn khàn, giọng của Dê con thì dõng dạc, dứt khoát thể hiện sự can đảm, dũng cảm và có phần lên giọng đe dọa Sói. Ví dụ: Truyện “Hoa mào gà” giọng gà mái kể với ngữ điệu vui phấn khởi giọng của cây hoa mào gà chậm rãi, nhẹ nhàng. Khi đọc thơ ngữ điệu giọng đọc là một yếu tố vô cùng quan trọng vì nó là phương tiện của việc truyền tải nghệ thuật, cường độ của giọng đọc, giọng kể truyền cảm lôi cuốn trẻ vào từng bài thơ câu chuyện đưa trẻ đến với cuộc sống, con người và môi trường xung quanh một cách gần gũi, thân thiện. Với bài thơ “Cô giáo của em” cô đọc diễn cảm tám câu thơ đầu thể hiện công việc hàng ngày của cô giáo, bốn câu thơ tiếp đọc với nhịp điệu chậm rãi thể hiện tình cảm yêu mến của em bé với cô giáo. Như vậy từ việc rèn luyện kỹ năng đọc kể diễn cảm, thể hiện sắc thái cử chỉ điệu bộ nét mặt phù hợp với từng tác phẩm văn học đã lôi cuốn sự tập trung chú ý của trẻ tham gia vào hoạt động giúp trẻ dễ dàng cảm thụ bài thơ câu chuyện mà cô giáo dạy. Giải pháp 2. Tổ chức các hoạt động làm quen văn học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm Với những hạn chế của giải pháp cũ: Trong hoạt động làm quen văn học cô chỉ quan tâm tổ chức loại tiết cung cấp kiến thức mà chưa quan tâm nhiều đến việc tổ chức rèn kỹ năng và kể chuyện sáng tạo nên tôi mạnh dạn đề ra những cải tiến mới giúp giải pháp thực hiện hiệu quả hơn như: Dựa vào khả năng nhận thức và hứng thú của trẻ tôi đã xây dựng kế hoạch cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học đan xen với nhiều thể loại tiết và hình thức tổ chức khác nhau. Đầu năm học khi trẻ mới từ 3 tuổi lên khả năng ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, trẻ chưa có khả năng diễn đạt lời nói lưu loát. Bởi vậy với những bài thơ câu truyện có nhiều
7. từ khó, với tác phẩm văn học trẻ chưa được làm quen tôi lên kế hoạch dạy loại tiết cung cấp kiến thức để tổ chức cho trẻ làm quen. + Khi cho trẻ làm quen với bài thơ: Tôi quan tâm rèn trẻ kỹ năng đọc thơ to rõ ràng, không ngọng, khả năng ghi nhớ nội dung bài thơ. + Khi cho trẻ làm quen câu truyện: Tôi kể truyện cho trẻ nghe, đàm thoại để giúp trẻ hiểu rõ về nội dung câu truyện, khi trẻ trả lời chú ý nhắc trẻ trả lời to rõ ràng, đủ câu, đủ ý, cô gợi mở để trẻ đưa ra nhiều câu trả lời khác nhau qua đó rèn luyện và phát triển vốn từ cho trẻ. Ví dụ 1: Loại tiết cung cấp kiến thức khi dạy trẻ bài thơ “Cô giáo của em” tôi xác định. - Kiến thức: Trẻ nhớ tên bài thơ, tên tác giả, hiểu nội dung bài thơ nói về công việc hàng ngày của cô giáo và tình cảm của em bé dành cho cô giáo. Trẻ đọc thuộc bài thơ cùng cô. - Kĩ năng: Rèn trẻ khả năng ghi nhớ, trả lời đủ câu, đọc thơ to, rõ ràng, không ngọng. - Giáo dục trẻ yêu cô giáo, thích đi học. - Tôi tiến hành như sau: Trước tiên tôi giới thiệu tên bài thơ, tên tác giả. Đọc thơ cho trẻ nghe hai lần, lần một kết hợp cử chỉ, nét mặt, lần 2 kết hợp tranh minh họa, sau đó trò chuyện về nội dung bài thơ, đặt những câu hỏi gợi mở, trích dẫn để làm nổi bật ý thơ, đoạn thơ: “Em yêu cô giáo thế Như yêu mẹ của em Thầm thì em gọi nhỏ Cô giáo hiền của em”. Cô đàm thoại với trẻ như sau: Tình cảm của em bé dành cho cô giáo như thế nào? (Em bé rất yêu cô giáo ạ) Em bé yêu cô giáo như yêu ai? (Em bé yêu cô giáo như yêu
8. mẹ của mình) Để thể hiện tình cảm của mình dành cho cô giáo em bé đã nói gì với cô? (Cô giáo hiền của em). Khi trẻ trả lời tôi chú ý rèn cho trẻ trả lời đủ câu, rõ ràng. Cô khái quát lại nội dung đoạn thơ và giáo dục trẻ biết yêu quí, kính trọng cô giáo. Tiến hành cho trẻ đọc thơ kết hợp với nhiều hình thức khác nhau: Tập thể, tổ, nhóm, cá nhân, đọc to nhỏ. Khi trẻ đọc tôi quan tâm rèn trẻ kỹ năng đọc thơ to rõ ràng, không ngọng, khích lệ động viên, sửa sai kịp thời cho trẻ. Khi trẻ đã được làm quen dần với việc nghe và đọc các tác phẩm văn học tôi lên kế hoạch xây dựng và tổ chức linh hoạt đan xen giữa tiết cung cấp kiến thức và tiết rèn kỹ năng đọc thơ, kể chuyện diễn cảm và đặc biệt quan tâm đổi mới dạy trẻ theo hình thức kể chuyện sáng tạo. Thông qua hoạt động đọc thơ kể chuyện diễn cảm không chỉ giúp trẻ cảm nhận và diễn tả chân thực về nội dung trong từng tác phẩm mà còn khơi gợi ở trẻ cảm xúc tích cực, giúp trẻ diễn tả bộc lộ những hiểu biết của mình trong các tác phẩm văn học nói riêng và trong cuộc sống nói chung. + Với hoạt động đọc thơ diễn cảm: Với những bài thơ trẻ đã đọc thuộc tôi lên kế hoạch tổ chức cho trẻ “Đọc thơ diễn cảm”. Trong quá trình tổ chức cô giáo chú ý rèn trẻ thể hiện đúng nhịp điệu, ngữ điệu qua từng câu thơ kết hợp với sắc thái phù hợp nội dung bài thơ. Từ đó giúp trẻ bộc lộ những cảm xúc của mình vào trong từng ý thơ. Ví dụ: Dạy bài thơ “Tết đang vào nhà”. Tôi xác định: - Kiến thức: Trẻ nhớ và nhắc lại được tên bài thơ, tên tác giả hiểu sâu hơn nội dung bài thơ nói về bạn nhỏ và mọi người trong gia đình đang chuẩn bị đón tết. Trẻ cảm nhận được vần điệu, nhịp điệu, ngữ điệu vui tươi nhẹ nhàng của bài thơ. Trẻ biết đọc diễn cảm bài thơ,biết biểu lộ tình cảm nét mặt khi đọc thơ. - Kĩ năng: Rèn trẻ kĩ năng đọc thơ diễn cảm thể hiện đúng nhịp điệu, ngữ điệu qua từng câu thơ kết hợp với sắc thái phù hợp với nội dung bài thơ. - Giáo dục trẻ biết giúp đỡ mọi người trong gia đình những công việc nhẹ nhàng để chuẩn bị cho ngày tết.
9. Vào bài: Tôi cho trẻ đọc lại bài thơ qua tranh và trò chuyện cùng cô về bài thơ. Cô đàm thoại về nội dung bài thơ, hỏi trẻ về cách đọc đúng nhịp điệu, ngữ điệu của bài thơ: Ví dụ với đoạn thơ: “Bỗng gà kêu hoảng hốt Lạ thật các bạn ơi! Ai lấy mào của tôi Cắm lên cây này thế” Cô hỏi trẻ: Với đoạn thơ này con đọc thơ với giọng điệu, sắc thái như thế nào? (Giọng điệu hoảng hốt, ngạc nhiên) con thể hiện nhịp thơ ra sao? (Nhịp thơ hơi nhanh). Khi trẻ đọc thơ tôi nhắc trẻ, sửa sai, khuyến khích cho trẻ với giọng điệu, sắc thái của bài thơ. + Với hoạt động kể chuyện (loại tiết rèn kỹ năng): Trước khi tổ chức hoạt động này tôi cho trẻ xem một đoạn vi deo về câu chuyện để trẻ hiểu và thuộc nội dung câu chuyện, nhớ được từng lời thoại của từng nhân vật, từ đó trong quá trình tổ chức hoạt động tôi cho trẻ đưa ra những hiểu biết về nội dung câu chuyện, định hướng cho trẻ nhận xét đánh giá được tính cách, hành động của từng nhân vật trong câu chuyện, để từ đó dạy trẻ biết sử dụng cử chỉ điệu bộ, nét mặt, ngữ điệu phù hợp để kể lại câu chuyện một cách diển cảm, đồng thời qua hoạt động này cô giáo là người dẫn chuyện hướng dẫn trẻ đóng kịch, nhập vai thể hiện từng vai nhân vật trong chuyện với biểu cảm phù hợp. Ví dụ: Câu chuyện “Gấu con chia quà” Kiến thức: Trẻ nhớ tên truyện, nhớ tên nhân vật, lời thoại của nhân vật, nhận xét đánh giá tính cách, hành động của nhân vật. Rèn kĩ năng phát triển ngôn ngữ mạch lạc, rèn trẻ kể chuyện diễn cảm kết hợp với cử chỉ, nét mặt, điệu bộ phù hợp. Giáo dục trẻ chăm chỉ học bài và biết quan tâm giúp đỡ mọi người trong gia đình. Ở phần tiến hành tôi trò chuyện về tên truyện, nhân vật của câu chuyện, nhận xét về tính cách, giọng điệu của các nhân vật và cho trẻ nhắc lại lời thoại của nhân vật ví dụ: Con thấy tính cách của gấu con như nào? (Gấu con ngoan ngoãn, thật thà, nhõng
10. nhẽo ). Còn tính cách của gấu bố ra sao? (Gấu bố quan tâm yêu thương đến mọi người). Sau đó cô hỏi trẻ về giọng điệu của các nhân vật trong truyện như: Giọng của gấu con ra sao? (Giọng gấu con đáng yêu, bối rối), Con hãy thể hiện giọng của gấu con nào? (Nhiều là là) lúc này trẻ vừa nói vừa thể hiện giọng điệu bối rối của gấu con. Sau đó tôi cho trẻ kể câu chuyện một cách diễn cảm và biết sử dụng cử chỉ điệu bộ, nét mặt, ngữ điệu phù hợp với từng lời thoại, cô giáo là người dẫn chuyện hướng dẫn trẻ đóng kịch, nhập vai thể hiện từng vai nhân vật trong chuyện với biểu cảm phù hợp. + Với thể loại kể chuyện sáng tạo: Từ việc trẻ đã hiểu nội dung câu chuyện, thể hiện hành động tính cách của từng nhân vật trong chuyện. Tôi sử dụng nhiều hình thức khác nhau như tranh truyện, sân khấu rối, video nội dung câu chuyện để khuyến khích trẻ cùng cô kể lại câu chuyện từ đó tôi cho trẻ suy nghĩ thảo luận để đưa ra các hình thức kể câu chuyện sáng tạo với hình thức mà trẻ thích. Có thể là kể chuyện sáng tạo qua tranh, đóng kịch, diễn kịch rối.Trong quá trình tổ chức tôi gợi ý cho trẻ vận dụng những hiểu biết trong đời sống của trẻ để tưởng tượng, liên hệ sáng tác câu chuyên mới, có thể chỉ là sáng tạo một tình tiết nhỏ trong câu chuyện, đặt tên mới cho câu chuyện, hay có thể sáng tác một câu chuyện hoàn toàn mới tùy thuộc vào khả năng hiểu biết tư duy tưởng tượng của trẻ để tôi hướng dẫn. Ví dụ: Với câu chuyện “Cáo, thỏ và gà trống”. Mục đích yêu cầu trẻ biết kể chuyện diễn cảm cùng cô, hiểu nội dung truyện, biết đánh giá tính cách nhân vật, biết thảo luận, biết đặt tên câu chuyện theo các hình thức khác nhau dựa trên nội dung câu chuyện “Cáo, thỏ và gà trống”. Rèn kĩ năng phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phát triển trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo cho trẻ. Giáo dục trẻ quan tâm, giúp đỡ cô giáo, các bạn và những người xung quanh. Ở phần tiến hành tôi trò chuyện về tên truyện, nhân vật của câu chuyện, hiểu nội dung câu chuyện, nhận xét về tính cách, giọng điệu của các nhân vật. Ví dụ: Trong truyện tính cách của thỏ như nào? (thỏ hiền lành, nhút nhát). Còn cáo thì sao? (Cáo gian ác) Còn gà trống? (Gà trống dũng cảm) Với đoạn truyện khi thỏ bị đuổi ra khỏi nhà, gặp bày chó, thỏ khóc nói với giọng điệu như nào? (Giọng của thỏ buồn, khóc thút thít). Khi gà trống
11. gặp thỏ và đuổi cáo giọng điệu như nào (Giọng dứt khoát, dũng cảm, to, rõ ràng). Từ đó cô gợi mở để trẻ sử dụng nhiều hình thức khác nhau như tranh truyện, sân khấu rối, để khuyến khích trẻ kể lại câu chuyện. Như vậy xuất phát từ hiểu biết, khả năng hứng thú của trẻ giáo viên lên kế hoạch và tổ chức linh hoạt đan xen giữa các thể loại tiết khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học một cách phù hợp. Qua đó tạo điều kiện tốt nhất giúp trẻ được rèn luyện khả năng đọc kể rõ ràng mạch lạc, phát triển ở trẻ kỹ năng thể hiện biểu cảm, khả năng sáng tạo tư duy tưởng tượng qua từng bài thơ câu chuyện. Giải pháp 3: Hoạt động làm quen với văn học được tiến hành mọi lúc, mọi nơi. Ngoài việc tạo hứng thú cho trẻ ở hoạt động học có chủ đích, tôi còn nghiên cứu tạo hứng thú cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi như: trong giờ đón trả trẻ, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc Việc làm quen với tác phẩm văn học ở đây nhằm thỏa mãn nhu cầu giải trí cho trẻ, bổ sung nhiều mặt của các hoạt động giáo dục, giúp trẻ hiểu sâu và nhớ lâu tác phẩm, biết cách đọc diễn cảm bài thơ, ca dao, đồng dao. Từ đó nâng cao khẳ năng cảm thụ tác phẩm, nâng cao năng khiếu nghệ thuật cho trẻ. Đồng thời phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ sử dụng từ chính xác, diễn đạt biểu cảm mạch lạc và cho trẻ hoạt động mọi lúc, mọi nơi là rất cần thiết, nó giúp kỹ năng của trẻ dần được hoàn thiện, củng cố khắc sâu thêm về các tác phẩm, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động văn học cho trẻ, cụ thể: + Trong hoạt động âm nhạc với chủ đề gia đình khi dạy vận động bài “Cả nhà thương nhau” tôi kể cho trẻ nghe một đoạn trong câu chuyện “Gấu con chia quà” đàm thoại để trẻ thấy tình cảm của bạn nhỏ dành cho mọi người trong gia đình, sau đó tôi lồng giới thiệu vào bài hát. Qua đó trẻ sẽ biết yêu thương quan tâm đến mọi người trong gia đình. + Hoạt động làm quen với toán: Tôi có thể lồng ghép xuyên suốt một tiết học toán bằng một câu chuyện sáng tạo. Qua đó trẻ sẽ hứng thú hoạt động và trẻ có được những cảm nhận và yêu thích về cái đẹp, cái tốt trong câu chuyện.
12. Ví dụ: Dạy toán số 4. Tôi kể chuyện về gia đình Thỏ dựa theo câu chuyện “Ai đáng khen nhiều hơn” trong nhà có Thỏ bố, Thỏ mẹ và 2 anh em nhà thỏ Một hôm ngày nghỉ mẹ bảo Thỏ em ra đồng hái cà rốt, Thỏ anh ở nhà giúp mẹ dọn dẹp nhà cửa. Thỏ em ra đến đồng ruộng thì nghĩ nhà mình có những ai nhỉ? Trẻ sẽ nói: Có bố, mẹ anh và mình. Cho hình ảnh 4 chú Thỏ hiện ra trên màn hình và yêu cầu trẻ xếp ra cùng cô. Sau đó Thỏ em hái được 3 củ cho bố, mẹ, anh rồi cho trẻ so sánh 2 nhóm. Nhóm nào nhiều hơn ( ít hơn) ?Vì sao Thỏ em quên mất không tính phần mình. Vậy để ai cũng có cà rốt ănThỏ em phải làm gì? Lấy thêm một củ cà rốt cho Thỏ em... Cứ như vậy cô lồng câu chuyện xuyên suốt vào tiết học. + Hoạt động khám phá khoa học “Tìm hiểu ngôi nhà gia đình bé”. Vào bài tôi gây hứng thú cho trẻ bằng bài thơ “Em yêu nhà em” và đàm thoại về ngôi nhà của trẻ sau đó tôi giới thiệu vào bài. + Ở giờ đón - trả trẻ Dán tranh ảnh có nội dung các bài thơ, câu truyện dự định kể vào buổi học sau ở góc tuyên truyền để phụ huynh theo dõi và cho trẻ làm quen trước ở nhà .
13. Trao đổi với phụ huynh về nội dung bài thơ, câu truyện trẻ vừa được học để phụ huynh về nhà đọc thơ hay kể lại truyện cho trẻ nghe. Đón trẻ vào lớp tôi cho trẻ tự lựa chọn tranh thơ, truyện ở góc sách và xem theo ý thích. Qua đó hình thành ở trẻ thái độ yêu thích sách, biết cách giở sách và không làm rách sách + Qua hoạt động vui chơi Ở góc thư viện: Cô chuẩn bị các loại truyện tranh với nội dung, hình thức phong phú theo chủ đề cho trẻ xem và kể cho bạn nghe hoặc cho trẻ sắp xếp những tranh rời và tự kể sáng tạo. Ngoài ra, cô có thể sưu tầm một số tranh truyện cho trẻ xem để trẻ có thể nhìn vào tranh và kể theo trình tự sự việc trong tranh.
14. Hình ảnh trẻ hoạt động ở góc thư viện Ở góc nghệ thuật: Cô cùng trẻ làm mũ các nhân vật, làm rối, có thể dùng các nguyên vật liệu như: ống chỉ, lõi giấy, vải vụn, len sợi, quả cầu lông làm một số đồ dùng, nhân vật, con vật trong các câu truyện hoặc một số trang phục bằng các vật liệu đơn giản để cho trẻ đóng kịch. Cô hướng dẫn cho trẻ làm các quyển truyện tranh hoặc cho trẻ vẽ, tô màu những truyện cổ tích đã học trong chủ đề. + Khi tổ chức các buổi dạo chơi ngoài trời cô cho trẻ tự kể lại truyện hoặc kể chuyện sáng tạo qua hình vẽ ở các mảng tường của khu vườn cổ tích. Ngoài ra, cô có thể cho trẻ vẽ lại nhân vật, con vật mà trẻ yêu thích trong truyện đã học theo sự sáng tạo của trẻ.
15. Trẻ quan sát nhân vật trong truyện qua buổi dạo chơi
16. Sau khi cho trẻ dạo chơi, quan sát các sự vật hiện tượng tôi thường tổ chức các trò chơi dân gian, trò chơi vận động có lồng ghép với các bài ca dao, đồng dao phù hợp như: “Rồng rắn lên mây, thả đỉa ba ba, lộn cầu vồng”; “trò chơi mèo đuổi chuột, Cáo và thỏ”...
17. Hình ảnh trẻ chơi trò chơi cáo và thỏ + Ở giờ ăn: Khi ổn định trẻ vào giờ ăn tôi thường cho trẻ đọc bài thơ “Giờ ăn”, qua đó trẻ biết những việc cần làm, cần tránh trong giờ ăn đồng thời cũng rèn cho trẻ biết đọc thuộc một số bài thơ ngoài chương trình giáo dục. + Giờ ngủ: Cho trẻ đọc thơ “Giờ đi ngủ” trước khi ngủ. + Ở hoạt động chiều: Bên cạnh việc cho trẻ làm quen bài thơ, câu truyện, các bài ca dao, đồng dao mới trẻ sẽ được học ôn lại bài thơ, cô có thể cho trẻ thi đua đọc diễn cảm các bài thơ hoặc tổ chức cho trẻ đóng kịch. Cô tập cho trẻ nhập vai, hóa trang nhân vật, bắt chước giọng nói nhân vật. Cô sẽ dẫn truyện cho bạn đóng kịch. Đây là hoạt động thường gây hứng thú cho trẻ nhất và rất thích thú khi được vào vai các nhân vật. + Trong các ngày lễ, hội Trong các ngày lễ, ngày hội như 20/11; 8/3... ngoài những tiết mục hát múa, tôi thường đăng ký cho các bé lớp tôi tham gia tiết mục đọc thơ, kể chuyện hoặc đóng kịch nhằm rèn thêm cho trẻ về kỹ năng đọc, kể diễn cảm, kỹ năng đóng kịch, mạnh dạn tự tin. Giải pháp 4. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy phù hợp: Để hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học đạt kết quả cao thì dù là thơ hay truyện thì việc đầu tiên tôi phải chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học để thu hút sự chú ý của trẻ. Trước đây tôi thường sử dụng tranh minh hoạ làm đồ dùng chính trong hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. Song với hình thức đổi mới hiện nay, thời đại công nghệ thông tin nên việc ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng mang lại
18. kết quả rất cao. Biện pháp này luôn gây sự chú ý, tò mò cho trẻ chỉ với các hình ảnh đưa lên máy sử dụng các hiệu ứng, màu sắc phù hợp cũng đã gây sự chú ý của trẻ Ví dụ: Với câu chuyện “Ba chú lợn nhỏ” chủ đề nghề nghiệp trước đây thay vì dạy trẻ kể chuyện lần 3 bằng sa bàn tranh ảnh thì nay để tạo hứng thú cho trẻ tôi cho trẻ xem video hình ảnh có nội dung câu chuyện qua đó khuyến khích trẻ kể chuyện cùng cô qua video. Ví dụ: Với câu chuyện “Bác Gấu đen và 2 chú thỏ” tôi kể chuyện lần 2 bằng video hình ảnh động về nội dung câu chuyên trên máy tính, sau đó đặt câu hỏi đàm thoại, giảng giải trực tiếp bằng hình ảnh nội dung câu chuyện trong từng slide máy tính, từ đó tạo sự mới lạ thu hút trẻ tích cực hơn vào trong hoạt động. Bác gấu nhìn thấy nhà của ai? Từ việc tích cực lồng ghép ứng dụng công nghệ thông tin vào thiết kế tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học với các hình thức khác nhau đã lôi cuốn được trẻ tích cực tham gia vào hoạt động, dễ dàng hiểu nội dung tác phẩm văn học nhờ đó mà chất lượng giờ dạy được nâng cao hơn rõ rệt. Giải pháp 5: Phối kết hợp với các bậc cha mẹ trẻ nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
19. Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Vì vậy ngay từ đầu năm học trong hội nghị họp phụ huynh tôi đã tuyên truyền tới phụ huynh tầm quan trọng của thơ ca đối với sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Giới thiệu cho phụ huynh một số tài liệu giúp trẻ phát triển các kĩ năng kể chuyện, đọc thơ diễn cảm, kĩ năng cảm thụ tác phẩm. Trong giờ đón, trả trẻ tôi trao đổi với phụ huynh về việc giúp trẻ đọc thơ kể chuyện diễn cảm, củng cố nội dung bài, đặc biệt coi trọng việc chuẩn bị ở nhà cho các cháu. Sau mỗi giờ làm quen với tác phẩm văn học ở trên lớp tôi dặn dò trẻ về đọc lại bài thơ, kể lại chuyện cho bố mẹ nghe, trao đổi với phụ huynh nên dành thời gian nghe trẻ đọc thơ kể chuyện, sửa ngọng, sửa nói lắp, giúp trẻ có cách diễn đạt câu rõ ràng, mạch lạc. Việc chuẩn bị đọc, kể diễn cảm ở nhà có tác dụng vô cùng thuận lợi đối với những trẻ ngượng ngùng, nhút nhát. Ngoài ra tôi còn tuyên truyền với các bậc phụ huynh có thể đọc thơ kể chuyện trước khi ngủ cho trẻ nghe để tạo tình yêu của trẻ đối với các bài thơ câu chuyện. Những bài thơ, câu chuyện dài, khó tôi phô tô và gửi phụ huynh mang về đọc và dạy trẻ những lúc rảnh dỗi. Những bài thơ có phổ nhạc thành bài hát tôi cũng phô tô để phụ huynh có thể học hát cùng con. Ngoài ra tôi huy động phụ huynh cùng làm các đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động học tập và vui chơi của trẻ. Nhân dịp những ngày lễ hội như ngày 20/11, ngày 22/12, ngày 8/3... tôi mời phụ huynh đến thăm quan và tham dự các hoạt động đọc thơ diễn cảm của trẻ. Thưởng thức những tiết mục do các “nghệ sĩ tí hon” thể hiện trên sân khấu, các bậc phụ huynh thêm tin tưởng, yên tâm về sự chăm sóc, giáo dục của cô giáo đối với các con. Qua quá trình tuyên truyền phụ huynh lớp tôi đã có nhận thức rất cao tới việc phối hợp cùng cô giáo rèn luyện chăm sóc, giáo dục cho trẻ đặc biệt là việc dạy trẻ đọc kể diễn cảm. 7.1.3. Kết quả khi thực hiện giải pháp + Sau khi thực hiện “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học” tại lớp tôi phụ trách đã thu được kết quả như sau: