Một số giải pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hoạt động khám phá khoa học

Nội dung text: Một số giải pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hoạt động khám phá khoa học

1. 1 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP 1.Tên giải pháp: “Một số giải pháp giúp trẻ 4- 5 tuổi học tốt hoạt động khám phá khoa học”. 2. Ngày giải pháp được áp dụng: Đầu tháng 9/2020 đến cuối tháng 5/2021 3. Các thông tin cần bảo mật: Không 4. Mô tả giải pháp: Tổ chức hoạt động khám phá cho trẻ nhằm giúp trẻ khám phá sự vật hiện tượng xung quanh trẻ, giúp cho trẻ hiểu biết về thế giới xung quanh. Hoạt động này đã được quan tâm trong các hoạt động hàng tuần theo chủ đề, chủ điểm đã mang lại hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, bên cạnh đó giáo viên khi tổ chức các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ còn nhiều hạn chế tiết dạy phần lớn còn thụ động, dập khuôn theo gợi ý hướng dẫn của chương trình nên trẻ chưa hứng thú học tập và chưa phát huy hết khả năng sáng tạo của trẻ. Trong thực tế tôi nhận thấy: - Giáo viên chưa linh hoạt, đổi mới sáng tạo để gây hứng thú cho trẻ, chưa quan tâm cho trẻ hoạt động trải nghiệm, làm thí nghiệm ít. - Phương tiện dạy học của cô, đồ dùng cho trẻ khám phá chưa phong phú, chưa đa dạng về chủng loại và mầu sắc, thiếu những hình ảnh đẹp, sinh động và hấp dẫn trẻ quan sát. - Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, số ít còn nhút nhát trong việc tiếp xúc, khám phá các thí nghiệm về sự vật hiện tượng... trong thế giới xung quanh trẻ. - Khả năng quan sát chú ý của trẻ còn hạn chế. - Phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục trẻ ở độ tuổi này, nhất là không hiểu tầm quan trọng của bộ môn khám phá khoa học.
2. 2 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp: Thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng tích hợp “ Hướng vào trẻ, trẻ làm trung tâm”.Đó là quan niệm mọi tác động giáo dục phải vì lợi ích của trẻ. Trẻ là ngừi khởi xướng các hoạt động, trẻ được khuyến khích tham gia vào quá trình giáo dục chứ không thụ động. Trẻ được học qua chơi, qua khám phá thử nghiệm bằng các giác quan. Người lớn giữ vai trò “trung gian”tổ chức môi trường, tạo điều kiện cho trẻ hoạt động nhắm phát huy hứng thú, nhu cầu và năng lực của trẻ. Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, trẻ thấy mọi thứ xung quanh trẻ thật mới lạ. Hoạt động khám phá khoa học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt khám phá thế giới xung quanh trẻ. Biết những điều đơn giản đến những điều phức tạp. Khám phá khoa học là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn bè, với những người thân, biết được việc làm tốt, biết yêu cái đẹp, trẻ cảm thấy thế giới xung quanh trẻ thật kỳ diệu và đầy thú vị. Vì thế “ khám phá khoa học” là một hoạt động không thể thiếu được ở tuổi mầm non. Thông qua hoạt động này trẻ được khám phá một thế giới riêng của mình. Trẻ được cung cấp vốn kiến thức sơ đẳng về thế giới xung quanh mình. Không những phát triển nhận thức mà còn được rèn luyện óc quan sát, tri giác, khả năng ghi nhớ, chú ý, tư duy và tưởng tượng Khám phá khoa học nhằm củng cố, hệ thống hóa kiến thức, mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanh trẻ, qua đó làm giàu vốn từ của trẻ. Trẻ được khám phá thế giới xung quanh mình, những điều trẻ chưa biết hoặc đã biết nhưng chưa cụ thể. Trẻ được trải nghiệm thông qua các hoạt động và trực tiếp khám phá chúng nhằm phát hiện những cái mới, những cái ẩn giấu trong các sự vật hiện tượng xung quanh. Để giúp hoạt động khám phá khoa học đạt hiệu quả cao thì giáo viên cần phải nắm được sự phát triển tâm lý của trẻ lứa tuổi mầm non nói chung và độ tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi nói riêng. Cho trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh chính là tạo điều kiện, cơ hội và tổ chức các hoạt động để trẻ tích cực tìm tòi phát hiện về các hiện tượng sự vật xung quanh. Từ đó, giáo viên sẽ tạo điều kiện cho trẻ được tiếp cận với cách giảng dạy theo hình
3. 3 thức đổi mới như ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là sử dụng những đồ dùng là vật thật có sẵn ở địa phương nhằm giúp trẻ tiếp thu và mở rộng vốn hiểu biết, từ đó giúp trẻ phát triển một cách toàn diện. Vì vậy các tiết dạy cho trẻ khám phá khoa học là rất quan trọng và cần thiết giúp trẻ phát triển các giác quan và tự tin tiếp xúc với các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ. Giúp trẻ lĩnh hội những tri thức mới trong gia đình, nhà trường và xã hội. Từ đó mà tôi đã chọn đề tài “Một số giải pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hoạt động khám phá khoa học”. 6. Mục đích của giải pháp: - Nâng cao chất lượng khám phá khoa học cho trẻ 4-5 tuổi giúp trẻ hứng thú vào hoạt động khám phá, thích tìm tòi thế giới xung quanh. + Phát triển năng lực trí tuệ, tư duy, sáng tạo cho trẻ. + Mở rộng, nâng cao hiểu biết của trẻ về các cách thức khám phá khoa học đa dạng. - Giáo viên linh hoạt, sáng tạo trong khi tổ chức các hoạt động khám phá. - Phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của bộ môn khám phá khoa học đối với trẻ mầm non. 7. Nội dung: Trong công tác giáo dục trẻ thì việc cho trẻ hoạt động khám phá khoa học ở trường mầm non là hoạt động vô cùng quan trọng, phát triển cho trẻ nhiều mặt như: ngôn ngữ, trí tuệ, thể lực thẩm mỹ, giáo dục đạo đức mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanh .Căn cứ vào tầm quan trọng của hoạt động khám phá khoa học, căn cứ vào tình hình thực tế ở lớp, tôi đã tiến hành một số giải pháp sau: * Các giải pháp: Giải pháp1. Tạo môi trường, đồ dùng trực quan để phục vụ cho hoạt động khám phá: Môi trường là đối tượng mà trẻ tác động trực tiếp trong quá trình hoạt động, khám phá. Việc tạo cho trẻ có môi trường thân thiện và khoa học chính là tạo nên một khu vực dành riêng cho trẻ trong những giờ khám phá khoa học, đó
4. 4 là vị trí, diện tích, đối tượng, đồ dùng, đồ chơi, đồ dùng phù hợp để trẻ có thể thực hiện được hoạt động khám phá của mình. Để tổ chức có hiệu quả các hoạt động khám phá như quan sát, xem tranh, ảnh, băng hình, thí nghiệm, chơi hoạt động thực tiễn không thể thiếu các đồ dùng, phương tiện trực quan, môi trường phong phú. Các đồ dùng, phương tiện này ngoài mục đích giúp trẻ được trải nghiệm tích cực nhưng rất cần phải đẹp. Để cung cấp những cơ hội khám phá khoa học cho trẻ, giáo viên cần tạo cho trẻ môi trường hoạt động khám phá khoa học sạch, đẹp, gọn gàng sẽ tạo cho trẻ xúc cảm, tình cảm và thị hiếu thẩm mỹ của trẻ. Trẻ vừa học vừa khám phá trong môi trường vừa cảm nhận cái hay, cái đẹp. Xây dựng môi trường trong lớp cũng như ngoài lớp học để kích thích hoạt động khám phá cho trẻ.
5. 5 Ngoài ra tôi tận dụng những nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương như: Chai nhựa, hộp sữa các loại, vải vụn làm dối, cọng rơm khô làm mái nhà, sưu tầm lá khô với nhiều màu sắc, hoa ép khô, vỏ cây khô để làm tranh ảnh cho tiết dạy. Sưu tầm các loại hạt, các loại vỏ trai ốc, hến sò ... để bổ xung giá đồ chơi của trẻ, vừa trang trí lớp vừa là đồ dùng phục vụ các hoạt động khám phá, cụ thể: Để phát huy sự sáng tạo của trẻ tôi đã cho trẻ tự làm một sản phẩm như tranh vẽ về các con vật, cỏ cây, hoa lá, hoặc các sản phẩm nặn những đồ vật xung quanh trẻ, các sản phẩm tạo hình, tranh từ những phế liệu, cô và trẻ cùng làm thể hiện vốn hiểu biết phong phú của trẻ về môi trường xung quanh. Với những đồ dùng, đồ chơi được phát và tự làm khi tôi đưa vào sử dụng trong giờ hoạt động khám phá khoa học, tôi thấy trẻ rất hào hứng, hứng thú học, trẻ hiểu biết nhiều, quan sát rất tốt, tìm rất nhanh các vật mẫu cô đưa ra, so sánh và phân loại cũng rất rõ ràng, rành mạch, ngôn ngữ rất phát triển, trẻ thuộc rất nhiều thơ ca dao, tục ngữ, đặc biệt là các câu đố về các con vật, các cây hoa, các loại quả ... Tư duy của trẻ cũng nhanh và chính xác hơn. Ví dụ: Ở chủ đề gia đình tôi dùng bàn ghế, đôi dép, cái quạt làm từ ống hút, xốp, vỏ hộp sữa chua để trẻ nhận biết và so sánh những đồ dùng phòng khách, phòng ngủ, phòng bếp.
6. 6 Qua việc chuẩn bị tốt các điều kiện cho trẻ khám phá khoa học tôi thấy trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động. Giải pháp 2. Tổ chức các hoạt động khám phá. a. Giáo viên đặt câu hỏi về nội dung mà trẻ cần khám phá. Tôi luôn khuyến khích trẻ, gợi mở,hỗ trợ tạo cơ hội nhiều nhất cho trẻ được hoạt động, được trao đổi, chia sẻ trình bày ý kiến của mình, đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết,tìm tòi, khám phá qua những câu hỏi thắc mắc của trẻ. Từ đó mà trẻ luôn tích cực chủ động tham gia các hoạt động thích làm việc theo cặp theo nhóm nhỏ. Trẻ khám phá khoa học thông qua các giác quan. Nếu sử dụng tranh ảnh chỉ giúp trẻ quan sát, tìm hiểu bề ngoài của các sự vật hiện tượng chủ yếu bằng mắt nhìn. Để hoạt động khám phá thêm sinh động ngoài quan sát bằng tranh ảnh, tôi luôn lựa chọn những đề tài có thể sử dụng bằng vật thật nhằm giúp trẻ có thể tận dụng tất cả các giác quan trong quá trình quan sát. Khi thực hiện cho trẻ quan sát bằng vật thật bao giờ trẻ cũng rất thích thú và trẻ không những được nhìn, được nghe tiếng kêu của các con vật mà trẻ còn được sờ mó vào đồ vật, con vật nhằm giúp trẻ tiếp nhận, mở rộng hiểu biết của mình một cách đầy đủ về đối tượng. Ví dụ: Chủ đề Thế giới thực vật “Tìm hiểu một số loại hoa”để giúp trẻ quan sát sờ, ngửi bằng vật thật.Tôi chuẩn bị lẵng hoa tươi cho trẻ quan sát lãng hoa có những loại hoa gì? Màu sắc làm sao cho trẻ được tự tay sờ vào những cánh hoa xem cánh hoa mềm hay cứng cho trẻ ngửi và cảm nhận xem mùi các loại hoa như thế nào. Vì thế mà trẻ rất hứng thú và tích cực tham gia hoạt động. Giáo viên đưa các nội dung, định hướng khám phá giúp trẻ hiểu được cái gì trẻ cần phải khám phá, cần phải biết. Ví dụ: Giờ học khám phá 1 số con vật sống dưới nước. Tôi đã sử dụng câu đố phần gây hứng thú kích thích hứng thú cho trẻ. “Nhà hình soắn nằm ở dước ao
7. 7 Chỉ có một cửa ra vào mà thôi Mang nhà đi khắp mọi nơi Không đi đóng cửa nghỉ ngơi một mình.” (con ốc) Như vậy câu đố làm trẻ rất vui vẻ hào hứng, kích thích tư duy, làm phong phú vốn từ và ngôn ngữ mạch lạc. Thông qua các câu hỏi thú vị và lôi cuốn đã giúp cho trẻ phát triển óc quan sát, tư duy một cách tốt nhất. Đó cũng là những thành công của tôi trong việc lựa chọn những biện pháp phù hợp dẫn dắt trẻ đến với hoạt động khám phá khoa học. b.Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, thí nghiệm cho trẻ. Mục đích của hoạt động này là cho trẻ được tham gia vào các hoạt động nhận thức phù hợp nhằm phát triển các kỹ năng nhận thức, khám phá, đồng thời chính xác hóa, mở rộng hiểu biết cho trẻ, giúp trẻ được trải nghiệm các cảm giác tò mò, ngạc nhiên vui sướng Trẻ được trực tiếp làm thí nghiệm (trẻ cảm nhận như không phải một giờ học)một điều thích thú với trẻ qua đó trẻ tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng không bị gò bó. * Giờ khám khoa học về đồ vật và chất liệu (Chủ điểm gia đình) Để giúp trẻ khám phá đặc điểm, công dụng và cách sử dụng, mối liên hệ đơn giản giữa đặc điểm cấu tạo với cách sử dụng của đồ dùng, đồ chơi quen thuộc; một vài đặc điểm của các chất liệu gỗ, nhựa, kim loại, vải, ni lông . Tôi thường xuyên trò chuyện với trẻ về tác dụng của các đồ dùng trong sinh hoạt hàng ngày, cho trẻ miêu tả chất liệu của các đồ vật bằng từ chính xác. So sánh và phân loại đồ dùng, đồ chơi ở các góc: Trong giờ hoạt động khám phá đồ dùng gia đình tôi tổ chức cho trẻ được thử nghiệm chơi với nam châm để trẻ chủ động khám phá nhiều điều mói lạ và gợi hứng thú cho trẻ. Ví dụ 2: Hoạt động: Chơi với nam châm: Nam châm hút gì? Mục đích: Cho trẻ biết nam châm có thể hút các vật làm từ sắt, còn những vật không làm bằng chất sắt thì nam châm không hút. - Phát triển khả năng quan sát, khả năng phán đoán.
8. 8 Chuẩn bị:Một số nam châm, 01 cái đinh, 01 cái kéo, 01 cái thước nhựa, 01 thìa nhôm, 01 cốc inox, 1 bát nhựa, 1 quả bóng. Tiến hành: - Cho trẻ quan sát những đồ dùng đã chuẩn bị và gọi tên chúng. - Mời 6 - 7 trẻ lên lấy 1 trong số những vật mà cô chuẩn bị hỏi trẻ: + Vật đó có tên là gì? làm bằng gì? + Cho trẻ đưa vật đó lại gần cục nam châm và trả lời xem chúng có hút nhau không và vì sao? - Lần lượt cô cho các trẻ được thí nghiệm với các vật và đưa ra nhận xét, nam châm hút được những vật làm bằng gì? Giải thích và kết luận: Nam châm chỉ hút được các vật làm bằng sắt ngoài ra không hút được các vật làm từ các chất khác. * Giờ khám khoa học về thực vật: (Chủ điểm thế giới thực vật) Để khơi dậy ở trẻ tính tò mò tự nhiên và tạo cơ hội cho trẻ khám phá về đặc điểm nổi bật và ích lợi của cây cối, điều kiện sống của cây và một vài mối liên hệ đơn giản giữa cây cối với môi trường sống, cách chăm sóc và bảo vệ chúng, đồng thời trau dồi óc quan sát, so sánh, nhận xét và phán đoán của trẻ, hình thành ở trẻ tình cảm, thái độ đúng đắn đối với cỏ cây, hoa lá tôi thường xuyên cho trẻ quan sát các loại cây, gọi tên, so sánh, nhận xét và thảo luận ở mọi lúc mọi nơi.Cho trẻ quan sát, theo dõi sự lớn lên của cây (nảy mầm, ra lá, và lớn lên). Cho trẻ làm các thử nghiệm. Ví dụ : Hoạt động 1. Gieo hạt: Mục đích: - Trẻ biết được cây cũng cần thức ăn và nước mới sinh trưởng được. - Trau dồi óc quan sát, khả năng phán đoán, suy luận và chú ý. Chuẩn bị:Một vài hạt đậu tương, đậu đen 2 Khay nhỏ, một ít đất . Cách tiến hành: - Ngâm hạt vào trong nước ấm từ 1 đến 2 tiếng sau đó lấy ra đặt hạt vào khay có sẵn đất. Cho trẻ trao đổi dự đoán sự nảy mầm của hạt.
9. 9 ( Hình ảnh Cho trẻ gieo hạt và xem sile về sự nảy mầm của hạt) Tôi nhận thấy rằng việc đưa powerpoint vào các giờ học rất bổ ích. Trẻ được tận mắt xem các hình ảnh sống động, được quan sát, khám phá sâu hơn, kỹ hơn, đã làm cho trẻ hứng thú tham gia hoạt động. *Giờ khám khoa học về động vật: (Chủ điểm thế giới động vật) Để khơi đậy ở trẻ tính tò mò tự nhiên và tạo cơ hội cho trẻ khám phá về đặc điểm nổi bật và ích lợi của các con vật quen thuộc, một vài mối liên hệ đơn giản giữa con vật với môi trường sống, cách chăm sóc, bảo vệ chúng, đồng thời trau rồi óc quan sát, so sánh nhận xét và phán đoán của trẻ, hình thành tình cảm, thái độ đúng đắn đối với các con vật tôi đã sử dụng vật thật và hệ thống câu hỏi để đưa vào hoạt động. Ví dụ: Ở chủ đề động vật tôi cho trẻ quan sát con vật sống dưới nước ( con cua, con cá) trẻ đã tìm ra được đặc điểm của con cua có 2 càng to, tám chân....Sau đó đặt câu hỏi gợi mở “ Các con có biết con cua nó đi như thế nào không? Trẻ trả lời được con cua bò ngang. Tôi dùng que chỉ rõ, cua có mai cua, yếm cua cứ ng để bảo vệ cơ thể chúng.
10. 10 Như vậy không những trẻ biết được cua có đặc điểm gì mà trẻ còn biết môi trường sống của chúng, cách vận động, các bộ phận cơ thể ra sao, trẻ nắm được đặc điểm cho nên việc so sánh rõ ràng và phân loại cũng rất tốt. Bên cạnh sử dụng hình ảnh, con vật thật, ở nhánh động vật sống trong gia đình tôi đã sử dụng powerpoint cho trẻ quan sát quá trình phát triển của gà con để tiết học trở nên hấp dẫn , sinh động, thú vị hơn. ( Hình ảnh cho trẻ quan sát vòng đời của gà)
11. 11 Ví dụ: Vòng đời của con gà – Sự phát triển của gà con. Tôi đã cho trẻ xem slide về quá trình phát triển của gà con ( Loài gà gồm có gà trống và gà mái, đến thời kì sinh sản thì gà mái sẽ đẻ trứng-> Lúc này trứng được xếp trong 1 cái ổ và gà mái sẽ ủ ấm những quả trứng đó-> Sau 21 ngày thì những quả trứng bắt đầu nứt vỏ, những chú gà con sẽ chui từ trong quả trứng ra -> Những chú gà con có lông màu vàng, kêu chiếp chiếp và luôn đi theo mẹ kiếm ăn). * Khám phá khoa học về một số hiện tượng tự nhiên. Ví dụ: Với chủ đề hiện tượng thiên nhiên tôi cho trẻ tìm hiểu “Mưa từ đâu mà có”. Tôi đã sử dụng powerpoint vào tiết học thêm sinh động, tôi tạo bầu trời âm u, những đám mây đen, sấm chớp sau đó tạo những giọt mưa rơi xuống đất để trình chiếu cho trẻ xem, vừa trình chiếu cho trẻ xem đồng thời tôi và trẻ cùng nhau thảo luận có những điều mà trẻ chưa hiểu tôi giải thích kịp thời cho trẻ rõ. Qua tiết học đó trẻ rất hứng thú và cũng mang lại cho trẻ một số kiến thức về hiện tượng thiên nhiên để trẻ hiểu được khi trời sắp mưa thì bầu trời âm u và có những đám mây, trời nổi sấm chớp thì bắt đầu mới có mưa. Và biết được mưa rất cần thiết cho cuộc sống con người cỏ cây và con vật. Bên cạnh đó tôi còn cho trẻ làm một số thí nghiệm: Ví dụ : Hoạt động “Vật nổi, vật chìm” Mục đích: - Phát triển khả năng quan sát, khả năng dự đoán và suy luận - Giúp trẻ nhận ra một vài loại chất liệu luôn nổi trong nước. - Rèn luyện khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá các sự vật , hiện tượng. Chuẩn bị: Một chậu nước và một số những vật nổi, vật chìm được làm bằng gỗ, nhựa, mẩu gỗ, chai nhựa, xốp, viên đá, sỏi, thìa inox, thanh sắt, chìa khóa Tiến hành: - Cho trẻ cầm, sờ vào các vật đó và đoán xem vật nào sẽ nổi. Thả những vật đã chuẩn bị vào nước và quan sát những vật nổi, vật chìm. Để thành nhóm những vật nổi được làm cung chất liệu. Cho trẻ suy nghĩ, nhận xét về những thứ làm từ cùng một chất liệu khi thả vào nước.
12. 12 Qua thí nghiệm này giúp trẻ hiểu được những vật có tính chất kim loại như sắt rễ chìm, những vật nhẹ, mỏng, xốp khó chìm trong nước. ( Hình ảnh quan sát vật chìm vật nổi) Ví dụ : Hoạt động “ Trong bọt biển có gì?’’ Mục đích: + Trau dồi kỳ năng quan sát, khả năng dự đoán. + Kích thích tính tò mò, ham hiểu biết của trẻ. Chuẩn bị: Một vài miếng bọt biển khô, một chậu nước. Tiến hành: - Thả miếng bọt biển khô vào nước. quan sát hiện tượng xảy ra (miếng bọt biển nổi trên mặt nước) - Cầm miếng bọt biển dìm xuống đáy chậu nước và bóp mạnh. Quan sát hiện tượng xảy ra (nhiều bong bóng đi lên từ miếng bọt biển) - Cô cho trẻ suy đoán và lý giải hiện tượng xảy ra theo cách hiểu của trẻ. Giáo viên có thể giải thích: Có hiện tượng này là do nước chiếm chỗ của không khí trong miếng bọt biển và đẩy không khí thành những bọt khí đi lên. Tôi nhận thấy tổ chức cho trẻ khám phá như vậy tiết học sẽ sôi động hơn, trẻ hứng thú hơn và trẻ biết thêm không khí luôn ở cạnh con người và con người phải có không khí mới sống, mới thở được.
13. 13 Giải pháp 3. Lồng ghép hoạt động khám phá khoa học vào các hoạt động hằng ngày. Thế giới xung quanh đối với trẻ vô cùng đa dạng và phong phú. Trẻ luôn thích được tìm hiểu, khám phá về thế giới đó.Vì vậy, ở mọi lúc, mọi nơi chúng ta có thể cho trẻ trò chuyện, tìm hiểu về thế giới xung quanh. Ví dụ, giờ đón trẻ, cô cho trẻ xem tranh ảnh về các loại hoa quả để trẻ được tìm hiểu tên gọi, đặc điểm, màu sắc của các loại quả. Giờ trả trẻ, cô cho trẻ chơi với các loại quả nhựa để trẻ được nhận xét đặc điểm của các loại quả. Trong quá trình tổ chức các hoạt động trong ngày ở trường tôi thường tích hợp hoạt động khám phá khoa học một cách hợp lý, bằng hình thức đàm thoại hay khám phá. * Hoạt động học: Ví dụ: Trong hoạt động chung: Tạo hình “ Xé dán con cá” thì ngay phần gây hứng thú: Cô lồng khám phá khoa học cho trẻ quan sát bể cá cảnh trên màn hình qua đó trẻ sẽ được tận mắt nhìn thấy con cá đang bơi, nó ăn, cá có những phần nào, thông qua các câu hỏi của cô. Các cháu thấy các con cá này bơi ở đâu? Nó ăn gì? Cá gồm mấy phần?...từ đó trẻ sẽ hiểu hơn về con cá, tưởng tượng lại con cá mình vừa được tận mắt quan sát vào trong bài vẽ của mình. * Hoạt động ngoài trời: Dạo chơi thăm quan hoạt động ngoài trời, không những để trẻ khám phá thế giới xung quanh. Trong quá trình dạo chơi ngoài trời trẻ có điều kiện tiếp xúc với môi trường tự nhiên và xã hội. Qua đó tôi còn giáo dục tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường. Tôi cũng luôn chú ý kiến thức xã hội với trẻ về công việc của mỗi người, về mối quan hệ giữa con người với nhau, đặc biệt là giáo dục bảo vệ môi trường. Với trẻ mặc dù kiến thức rất đơn giản như tạo cho trẻ thói quen vứt rác đúng nơi quy định và ý thức bảo vệ môi trường xanh- sạch- đẹp..Qua đó giáo dục trẻ những hình ảnh chân thực về thế giới khách quan, giúp trẻ tích lũy kiến thức và ứng dụng trong
14. 14 thực tế. Đồng thời giúp trẻ tăng cường sức khỏe và thể lực, tích cực vận động. Ví dụ: Chủ đề thế giới thực vật cô cho trẻ quan sát bồn hoa dưới sân trường, cô có thể đặt các câu hỏi như; Đây là cây hoa gì? Cây hoa có đặc điểm gì? Bông hoa gồm có những gì?....? Giáo dục trẻ yêu quý, bảo vệ hoa, không ngắt lá bẻ cành. ( Ảnh trẻ quan sát cây hoa) Hay khi cho trẻ ra ngoài sân quan sát các con côn trùng như kiến, con quấn chiếu, con giun trẻ được thỏa sức khám phá thế giới thiên nhiên trẻ được hít thở không khí trong lành, kích thích ở trẻ tính tò mò, tính ham hiểu biết, những
15. 15 câu hỏi của các con đặt ra rất là thú vị; cô ơi con kiến nó đi theo đàn nhưng tại sao con chẳng may chạm vào là tất cả các con kiến chạy lung tung, hay trẻ cầm kính hiển vi quan sát con quấn chiếu trẻ rất tò mò vì sao nó lại nhiều chân thế .. từ những câu hỏi như vậy mà ngôn ngữ, tư duy của trẻ phát triển. Trong các giờ hoạt động ngoài trời trẻ được tìm hiểu thêm về sự vật hiện tượng, vì thế ngoài kiến thức trẻ được biết trong tiết học chính thì những đồ dùng là vật thật vẫn được sử dụng một cách có hiệu quả trong các giờ hoạt động ngoài trời. Giải pháp 4. Phối kết hợp với các bậc phụ huynh. Để nâng cao chất lượng trong quá trình truyền đạt kiến thức cho trẻ cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường. Sự kết hợp này là vô cùng cần thiết bởi tôi nhận thấy cần phải cho phụ huynh biết được những khó khăn, vất vả của cô giáo và cần có sự giúp đỡ của phụ huynh. Vì vậy ngay từ đầu năm học tôi đã chủ động khích lệ sự tham gia trong mọi hoạt động của phụ huynh nhằm giúp đỡ trong quá trình nhận thức của các cháu được chu đáo hơn. Tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh về phương pháp cung cấp kiến thức cho trẻ ở nhà của các bậc phụ huynh, những đồ dùng trong gia đình, những sự vật, đồ vật, hiện tượng được phụ huynh sử dụng đa số bằng những vật thật có trong gia đình. Tôi cũng khuyến khích phụ huynh ở nhà trao đổi với trẻ nhiều về đồ vật, sự vật đó không những cung cấp kiến thức mà còn làm tăng vốn từ của trẻ, giúp phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phát triển tư duy, trí nhớ một cách sâu sắc nhất. VD: Như bố cháu Phương Hằng làm nghề sửa chữa xe máy nhờ anh sưu tầm những cục nam châm những hòn bi sắt để cho trẻ làm thí nghiệm, bố cháu Thái Khang làm thợ mộc nhờ bác sưu tầm các khối gỗ để làm đồ chơi xếp nhà, xếp ô tô. Mẹ cháu Bảo Anh làm thợ may nhờ mẹ cháu sưu tầm cho ít vải vụn vải thừa làm rối tay, may quần áo búp bê Hàng ngày trước khi dạy một bài tìm hiểu môi trường xung quanh nào tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh trong giờ trả trẻ về bài học ngày hôm nay về nhà cùng trò chuyện với trẻ về bài học hoặc có thể cung cấp cho trẻ một số kiến thức để cho trẻ học tập tốt hơn.
16. 16 ( Hình ảnh trao đổi với phụ huynh) Nhờ có sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên và phụ huynh mà những giờ hoạt động khám phà của trẻ trở nên phong phú và hấp dẫn hơn, từ đó mà tiết học của trẻ đạt kết quả cao trẻ rất hứng thú và sôi nổi trong giờ học. Qua nghiên cứu và ứng dụng đề tài với những giải pháp trên vào thực tế giảng dạy, cùng với sự nỗ lực phấn đấu của bản thân tôi thu được kết quả như sau: * Kết quả đánh giá của trẻ sau khi thực hiện giải pháp. Đầu năm Cuối năm Tổng Tỷ lệ STT Nội dung đánh giá số % trẻ Số trẻ Tỷ lệ Số trẻ Tỷ lệ Tăng đạt % đạt % Sự hứng thú vào hoạt 1 16 64% 24 96% +32% động. 25 Kỹ năng quan sát: so 2 sánh, phỏng đoán, 25 15 60% 23 92% +32% suy đoán. Khả năng phối hợp, 3 25 13 52% 22 88% +36% trao đổi nhóm.
17. 17 8. Kết luận * Phạm vi áp dụng giải pháp: Đề tài: “Một số giải pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hoạt động khám phá khoa học” tôi đã ứng dụng tại lớp 4 tuổi B3 trường mầm non Thị trấn Thắng - Hiệp Hòa đạt hiệu quả cao trong việc dạy trẻ. Ngoài ra đề tài này còn được tôi chia sẻ với các đồng nghiệp thông qua các hoạt động sinh hoạt chuyên môn ở các nhóm lớp trong trường và các trường mầm non trong toàn huyện. * Lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp: Với vốn kinh nghiệm và chút công sức, cùng với sự quyết tâm của bản thân, tôi đã hoàn thành đề tài về giải của mình. Đây là một ý tưởng nhỏ của tôi, nhưng tôi thấy nó rất hiệu quả trong việc học của trẻ. * Lợi ích kinh tế: - Tuyên truyền phụ huynh sưu tầm, ủng hộ nguyên vật liệu, nguồn kinh phí phục vụ cho các giờ hoạt động khám phá: Sự đóng góp công sức, nguyên vật liệu cũng như kinh phí của các bậc phụ huynh đã làm nên khu cát sỏi, góc khám phá cho trẻ hoạt động. - Giáo viên linh hoạt sáng tạo, làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu do phụ huynh đóng góp tạo ra đồ dùng đồ chơi sáng tạo, thiết thực giảm chi phí cho hoạt động khám phá. * Hiệu quả xã hội: - Đối với trẻ: Làm tăng vốn hiểu biết cho trẻ, các cháu hứng thú tham gia các hoạt động, sáng tạo trong mọi công việc. + Các hoạt động khám phá khoa học không còn tẻ nhạt, khô khan đối với trẻ mà trẻ tích cực tham gia hoạt động phát huy tính sáng tạo và khả năng tư duy khi khám phá khoa học cụ thể trẻ có tiến bộ rõ rệt trong từng hoạt động. Trẻ có kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại tốt, hiểu biết rộng về tự nhiên cũng như xã hội. + Khả năng nhận thức về hoạt động khám phá của trẻ cũng nhạy bén và chính xác hơn.
18. 18 - Đối với bản thân: Bản thân tôi linh hoạt, tự tin hơn khi tiến hành hoạt động, bên cạnh đó tôi được trau dồi kiến thức, kỹ năng, nghệ thuật chăm sóc và giảng dạy trẻ. - Đối với phụ huynh:Các bậc phụ huynh đã nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh, cùng phối kết hợp với cô giáo tạo điều kiện cho trẻ được làm quen với môi trường xung quanh đạt kết quả cao nhất, điều đó cũng đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ. * Cam kết: Chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Xác nhận của cơ quan, đơn vị Tác giả Nguyễn Thị Thùy