Một số biện pháp rèn thói quen tự lập cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng

Nội dung text: Một số biện pháp rèn thói quen tự lập cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng

1. PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN HIỆP HÒA TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN THẮNG “BIỆN PHÁP RÈN THÓI QUEN TỰ LẬP CHO TRẺ 3-4 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN THẮNG" Họ và tên: Nguyễn Thị Lệ Chức danh: Giáo viên phụ trách lớp 3-4 tuổi Đơn vị : Trường Mầm non Thị trấn Thắng- Hiệp Hòa Năm thực hiện: 2022 Thị trấn Thắng tháng, năm 2022
2. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: Một số biện pháp rèn thói quen tự lập cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng 2. Ngày biện pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022 3. Các thông tin bảo mật( Nếu có): Không 4. Mô tả giải pháp cũ thường làm Hiện nay, việc đưa giáo dục kỹ năng sống nói chung và rèn tính tự lập cho trẻ mầm non nói riêng đã được ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm. Đối với giáo viên đa số đã nhận thức đầy đủ và có thái độ đúng đắn trong giáo dục tính tự lập cho trẻ lên ba. Nhưng trong quá trình thực hiện bản thân tôi cũng như một số giáo viên chưa thực sự chủ động, linh hoạt sáng tạo trong việc giáo dục để hình thành thói quen tự lập cho trẻ. Việc rèn thói quen tự lập cho trẻ thường được giáo viên chỉ lồng ghép trong các hoạt động chưa đưa vào dạy thành tiết học cụ thể . Việc rèn kỹ năng cho trẻ chưa được thường xuyên, chưa động viên khích lệ kịp thời, chưa chú ý đến từng cá nhân trẻ đặc biệt là những trẻ nhút nhát dẫn đến một số trẻ chưa có nhiều kỹ năng sống cũng như hứng thú tham gia vào các hoạt động này. Một số phụ huynh chưa nhận thức đúng về tầm quan trọng của giáo dục tính tự lập cho con từ nhỏ mà có tư tưởng lớn lên trẻ sẽ tự biết dẫn đến việc còn nuông chiều con quá mức, hoặc chưa tin vào khả năng của trẻ, nghĩ rằng trẻ còn quá nhỏ để rèn tính tự lập, trẻ muốn làm nhưng thấy trẻ làm lóng ngóng, chậm chạp thì tỏ ra khó chịu, nên người lớn thường sốt ruột không đủ kiên nhẫn chờ đợi và có tư tưởng “Thà làm luôn cho xong”, dẫn đến việc nhiều trẻ có thái độ ỉ lại, không thực hiện được những kỹ năng tự phục vụ cơ bản. 5. Sự cần thiết phải áp dụng biện pháp 1
3. Giáo dục kĩ năng sống là một trong những nội dung, nhiệm vụ quan trọng trong chương trình giáo dục hiện nay nhằm cụ thể những quan điểm, đường lối chính sách của Đảng và nhà nước về đổi mới phương pháp giáo dục trong thời kì hội nhập. Trong thực tế ở trường mầm non trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi còn nhỏ, trẻ thích làm theo ý muốn nhưng kinh nghiệm và kỹ năng sống của trẻ còn quá ít để trẻ thực hiện những mong muốn đó, tính tự lập của trẻ còn thấp, trẻ chưa tự tin trong giao tiếp cũng như tham gia vào hoạt động, chưa thể hiện khả năng tự lập của mình, khả năng hợp tác khi trẻ chơi theo nhóm còn yếu, trẻ chỉ chơi cạnh nhau nhưng chưa biết hợp tác cùng nhau. Hơn thế nữa trong độ tuổi 3 tuổi trẻ được cha mẹ thường bao bọc, nuông chiều trẻ một cách thái quá, làm hộ trẻ khiến trẻ ỷ lại, ích kỉ, không quan tâm đến người khác và các kĩ năng trong cuộc sống rất hạn chế. Một số trẻ rất thụ động khi có những tình huống xảy ra. Chính vì vậy việc rèn luyện tính tự lập cho ngay từ khi còn bé không những tạo cho trẻ khả năng tự lập trong sinh hoạt hàng ngày mà còn là một trong những điều kiện quan trọng để hình thành sự tự tin, năng động, sáng tạo, là cơ sở hình thành các kĩ năng sống sau này. Hàng ngày trẻ đến lớp phần lớn thời gian trong ngày trẻ được học tập và sinh hoạt cung cô và các bạn, cô chăm chút cho trẻ từ bữa ăn, giấc ngủ. Vì vậy vai trò của cô giáo rất cần thiết và quan trọng trong việc hình thành những nề nếp, thói quen tự lập cho trẻ. Xuất phát từ lý do trên nên tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn thói quen tự lập cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng” và mạnh dạn áp dụng một số biện pháp đó vào thực tiễn chăm sóc - giáo dục trẻ trong trường mầm non Thị trấn Thắng 6. Mục đích của giải pháp Nhằm tìm ra một số biện pháp rèn thói quen tự lập cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Thắng. Giúp giáo viên nắm chắc được kiến thức kĩ năng cần thiêt, đổi mới hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng tự lập cho trẻ trong trường mầm non. Giúp trẻ mạnh dạn, chủ động, tự tin, thực hiện tốt các kỹ năng tự lập qua đó kích thích được sự hứng thú tham gia vào các hoạt động rèn kỹ 2
4. năng sống ở trường mầm non. Giúp phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của việc rèn luyện tính tự lập cho con từ nhỏ là một việc làm hết sức cần thiết cho sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ trong tương lai 7. Nội dung *Bảng số liệu khảo sát đầu năm Khảo sát đầu năm Nội dung TS trẻ số trẻ đạt Tỷ lệ % Trẻ tự cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy 19 6/19 định, biết chào hỏi bố mẹ và cô. 31,58 Trẻ tự cất đồ dùng sau mỗi hoạt động 19 5/19 26,32 Trẻ có kỹ năng tự phục vụ bản thân 19 5/19 26,32 Biết hợp tác, giúp đỡ 19 6/19 31,58 7.1 Thuyết minh giải pháp *Giải pháp 1: Xây dựng nội dung giáo dục rèn thói quen tự lập cho trẻ Để thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non cũng như giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Căn cứ vào kế hoạch giáo dục của nhà trường, tôi đã xác định được các kỹ năng rèn tính tự lập cho trẻ bao gồm: - Kỹ năng tự phục vụ bản thân - Kỹ năng giữ gìn vệ sinh - Kỹ năng hỗ trợ, hợp tác với người khác - Kỹ năng giao tiếp Từ đó tôi tiến hành xây dựng kế hoạch giáo dục và rèn thói quen tự lập theo tháng phù hợp với chủ đề, trong năm học: Thời gian Kỹ năng sống Hoạt động - Chào hỏi, lễ phép với - Giờ đón trả trẻ, kỹ Trường MN người lớn. năng sống - Biết bảo người lớn khi có - Các hoạt động trong nhu cầu VS ngày -Biết cất, lấy đồ dùng cá - Giờ đón, trả trẻ Bản thân nhân đúng nơi quy định. - HĐC, KNS - Đeo khẩu trang 3
5. - Giờ ăn - Sử dụng bát thìa đúng cách Gia đình - Hoạt động chiều, -Vứt rác đúng nơi quy định KNS - Lau mặt với sự giúp đỡ của - Hoạt động chiều, người lớn KNS. Trước và sau khi Nghề quen thuộc - Biết nói với người lớn khi ăn bị đau, chảy máu - Trò chuyện -Rửa tay với sự giúp đỡ của người lớn Hoạt động chiều, KNS, Những con vật gần -Thực hiện được công việc gũi các hoạt động đơn giản(Chia giấy, xếp đồ chơi ) - Xúc miệng - HĐC, kỹ năng sống Tết và mùa xuân - Biết bảo người lớn khi có - Các hoạt động trong nhu cầu vệ sinh ngày - Tháo tất - HĐC, kỹ năng sống Hoa quả rau - Chơi hòa thuận với bạn - Hoạt động vui chơi - HĐC Phương tiện giao - Giữ gìn vệ sinh môi trường. - Các hoạt động trong thông gần gũi ngày -Để đồ dùng, đồ chơi đúng Nước và mùa hè - HĐ học, vui chơi chỗ Quê hương-Bác Hồ - Cởi quần áo. - HĐC *Giải pháp 2: Rèn luyện thói quen tự lập cho trẻ thông qua các hoạt động trong ngày Như chúng ta đã biết đặc điểm tâm lí của trẻ 3-4 tuổi là “ Mau nhớ nhưng cũng chóng quên”.Vì vậy việc rèn luyện tính tự lập cho trẻ cần phải thường xuyên liên tục. Để thuận lợi trong việc rèn tính tự lập cho trẻ, tôi tiến hành cho trẻ rèn luyện thông qua một số hoạt động trong ngày: a. Thông qua giờ đón và trả trẻ: Từ đầu năm học một số trẻ đến lớp còn quấy khóc và rất nhõng nhẽo, bố mẹ thường bế con trên tay đến tận cửa lớp, giầy dép cũng do bố mẹ cởi và cất cho hoặc một số trẻ để dép ngay cửa ra vào, đồ dung cá nhân của trẻ đều do phụ huynh cất hộ con. 4
6. Ảnh phụ huynh bế con trên tay, ảnh ph tháo dép cho con Tôi hỏi trẻ khi đến lớp con thấy các bạn để dép và cặp ở đâu? Con thấy bạn làm có giỏi không? Cô tin rằng con sẽ làm tốt hơn bạn? Và tôi bắt đầu hướng dẫn trẻ tự để dép lên giá, sau đó mang cặp cất vào ngăn tủ của con. Đầu tiên tôi giới thiệu kí hiệu riêng của từng trẻ ở tủ ba lô, khăn mặt, cốc để trẻ biết được đó là kí hiệu của riêng mình. Sau đó tôi hướng dẫn trẻ cách mở tủ, để ba lô vào đúng ngăn có kí hiệu của trẻ, sau vài lần như vậy tôi hỏi trẻ ngăn tủ của con đâu, kí hiệu của con là gì. Tôi còn giải thích cho trẻ khi cất đúng ngăn của mình thì khi đến giờ về lấy rất dễ dàng Khi trẻ tự làm tôi khen trẻ và nhắc trẻ lần sau nhớ làm đúng như vậy. Những ngày tiếp theo tôi để ý theo dõi xem trẻ có làm đúng không, nếu trẻ quên tôi nhắc trẻ và trong thời gian 1- 2 tuần trẻ bắt đầu quen và có ý thức cất đồ đúng nơi và trẻ cũng nhắc nhở khi có bạn làm sai. Ảnh cô hướng dẫn cất balo, Ảnh trẻ tự cất ba lô, ảnh trẻ tự cất dép 5
7. Khi trẻ mới đến lớp nhiều trẻ chưa biết chào cô, tôi thường chủ động chào trẻ trước và nhắc nhở trẻ chào cô, chào các bạn. Sau một thời gian trẻ biết tự chào cô, chào các bạn khi đến lớp và chào phụ huynh khi phụ huynh ra về mà không cần cô nhắc nhở Ảnh trẻ chào cô b. Thông qua hoạt động học : Đây là một trong những hoạt động để tôi tích hợp có hiệu quả nội dung giáo dục rèn kỹ năng sống cho trẻ. Tôi căn cứ vào nội dung của từng tiết học để tích hợp một cách hài hoà, không ôm đồm. Ví dụ: Qua tiết học KPKH: Trò chuyện một số bộ phận trên cơ thể, tôi giáo dục trẻ kỹ chăm sóc bản thân: Trẻ có một số kỹ năng và có ý thức giữ gìn, bảo vệ các bộ phận trên cơ thể. + Rèn trẻ kỹ năng giao tiếp tự tin: Khi trả lời phải đứng thẳng, mắt nhìn thẳng vào cô, nói to, rõ ràng. Kỹ năng tuân thủ quy tắc giờ học như muốn nói phải giơ tay, chờ đến lượt cô mời mới được nói, không nói leo, tập chung chú ý nghe cô. Chính vì thế trẻ lớp tôi học rất ngoan, trong giờ học biết chú ý lắng nghe, tuân thủ theo sự hướng dẫn của cô và đặc biệt rất tự tin khi trả lời câu hỏi 6
8. Ảnh trẻ tự tin phát biểu ý kiến Hoặc thông qua giờ học tạo hình tôi kết hợp rèn cho trẻ thói quen tự lấy cất đồ dùng học tập, thói quen biết giúp đỡ bằng cách: Mỗi giờ học tôi sẽ nhờ một bạn trong nhóm đi phát màu cho các bạn, lần sau sẽ đến bạn khác cứ như vậy sẽ luân phiên nhau để bạn nào cũng được thực hiện như vậy, sau khi học xong tôi cho trẻ tự cất vở và sáp màu đúng nơi quy định. Cứ như vây sẽ tạo cho trẻ có thói quen biết giúp cô và các bạn, biết tự lấy cất đồ dùng học tập đúng nơi quy định... Ảnh, video giờ hoạt động tạo hình c. Thông qua hoạt động chơi ở các góc: Đặc điểm tâm lí của trẻ mầm non là “học bằng chơi, chơi mà học”. Hoạt động vui chơi là hoạt động quan trọng nhất, nó giữ vai trò chủ đạo, ở lứa tuổi này đồ vật không đơn thuần để nghịch như trước đây nữa, qua chơi với đồ vật đồ chơi giúp trẻ khám phá được các chức năng và phương thức sử dụng tương ứng VD qua góc phân vai , trẻ chơi trò chơi nấu ăn trẻ khám phá và hiểu được: Cái xoong và bếp để nấu thức ăn, bát để dụng đồ ăn, thìa dùng để xúc cơm .thông qua trò chơi nấu ăn tôi tích hợp giáo dục trẻ những tình huống nguy hiểm như nồi đang nấu trên bếp, hướng dẫn trẻ cách giữ bát, cầm thìa từ đó củng cố cho trẻ kỹ năng cầm thìa xúc cơm 7
9. Ảnh trẻ tự chơi ở góc - Đối với những trẻ tính tự lập trong các hoạt động còn hạn chế, tôi tạo tình huống để gợi ý, định hướng, khắc phục dần những hạn chế và từng bước nâng dần khả năng tự làm, tự thể hiện trong hoạt động, trong vai chơi của trẻ. Ví dụ: Trẻ chưa tự lựa chọn được trò chơi, vai chơi, nội dung chơi, cô tạo tình huống như đóng vai là bạn để gợi ý cho trẻ như: Hôm nay là sinh nhật của Bác Gấu, bác Gấu nhờ cô chiều nay mời tất cả các bạn đến dự sinh nhật bác Gấu, chúng mình cùng thảo luận xem nên làm gì để tặng quà sinh nhật cho bác gấu nào? ”. Với những lời vừa có tính định hướng cho trẻ, xong lại như một lời đề nghị mong muốn được tham gia chơi cùng trẻ sẽ làm cho trẻ thích thú và dễ dàng chấp nhận để tham gia vào những nội dung chơi mới, tự mở rộng nội dung chơi. Mặt khác, lời định hướng này kích thích trẻ phải tự suy nghĩ xem mình phải làm gì? Làm như thế nào? Trẻ phải tự trình bày suy nghĩ, ý tưởng của mình, 8
10. Từ những giai đoạn sau khi tổ chức cho trẻ chơi tôi không can thiệp quá sâu vào trò chơi của trẻ để trẻ bộc lộ khả năng tự lập của mình. Khi trẻ tự chơi với các đồ chơi thì trẻ cũng lĩnh hội được những qui tắc hành vi ứng xử trong xã hội ẩn chứa trong quá trình hành động đó. Từ đó trẻ học được cách tự lập trong các thao tác hành động với đồ vật, giúp trẻ tự tin, tự lập hơn trong cuộc sống. Ví dụ: Ở góc thiên nhiên, khi cho trẻ tưới cây, giáo viên tạo tình huống là hết nước thì hỏi trẻ bây giờ phải làm thế nào? Cho trẻ đưa ra nhiều phương án và cách giải quyết. Thực hiện theo cách giải quyết của trẻ, giáo viên gợi ý hành động của trẻ nếu thấy không hợp lí, cho trẻ nhận xét, giáo viên nhận xét, khen khuyến khích để trẻ tự hiểu mình có thể giải quyết được nhiều vấn đề mà không nhờ vào người khác, trên cơ sở phát huy cao nhất tính tự lập của trẻ. 9
11. Ảnh trẻ chăm sóc cây Thông qua hoạt động góc tôi không những cho trẻ thói quen tự lập của mình qua các hành động chơi, kỹ năng phối hợp với bạn, mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm đối với quá trình chơi, nghĩa là sau khi chơi trẻ phải biết thu dọn đồ dùng và cất đúng nơi quy định, giúp cô dọn lớp sạch, ngăn nắp. Ví dụ: Đầu năm học khi trẻ chơi xong thường bỏ đồ chơi và vứt lung tung không biết thu dọn cất đúng nơi, tôi phải hướng dẫn, nhắc nhở trẻ cất vào đúng chỗ: + Khi trẻ chơi xong tôi hỏi trẻ con thấy đồ chơi để như thế nào? + Để lung tung không ngăn nắp.Nhìn vào có đẹp không? Vậy để đồ chơi ngăn nắp ngọn gàng khi chơi xong con làm gì? Lúc đầu tôi và trẻ cùng dọn dẹp, sau một thời gian khi chơi xong trẻ bắt đầu hình thành thói quen cất đồ đúng nơi quy định và khi thấy đồ chơi để không đúng chỗ trẻ tự động cất vào. Ảnh trẻ tự cất đồ chơi về đúng nơi quy định d. Thông qua hoạt động dạo chơi ngoài trời: Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động vui chơi mà trẻ hứng thú nhất, mang lại cho trẻ nhiều niềm vui và kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh. Thông qua hoạt động trẻ sẽ thõa mãn nhu cầu vui chơi, tìm hiểu, khám phá đồng thời giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong cuộc sống. Tôi thường xuyên tổ chức cho trẻ tham gia một số hoạt động. 10
12. Ví dụ: - Nhặt lá rụng sân trường, nhặt rác bỏ vào thùng rác, nhổ cỏ, tưới nước cho cây tôi chia trẻ ra thành các nhóm nhỏ cho trẻ tự chọn công việc mà mình thích, nếu quá trình trẻ thực hiện tôi quan sát thấy trẻ nào còn lúng túng thì tôi lại gần hướng dẫn và cùng làm với trẻ, trò chuyện với trẻ về mục đích, ý nghĩa về công việc trẻ làm từ đó trẻ thêm hiểu và yêu quý cây xanh, yêu thiên nhiên, biết giữ gìn bảo vệ môi trường xanh, sạch đẹp hơn khi trẻ làm tốt công việc được giao cô tuyên dương, khen ngợi trẻ cảm thấy hứng thú, tự tin hơn và từ đó thích tham gia vào các hoạt động tập thể của lớp hơn Ảnh trẻ lau lá cây, rác để vào thùng rác e. Thông qua hoạt động ăn , ngủ, vệ sinh Khi chuẩn bị cho trẻ ăn tôi hay hỏi trẻ cô sẽ làm những việc gì? + Con thấy cô xếp ghế như thế nào? + Con hãy giúp cô xếp ghế của mình vào chỗ. Tôi hướng dẫn trẻ cách lấy ghế xếp vào bàn ăn và khi ăn cơm xong tôi nhắc trẻ cất ghế vào chổ cũ nếu trẻ quên tôi nhắc trẻ thực hiện đúng yêu cầu. Tôi tập cho trẻ giúp tôi bưng cơm đến bàn cho bạn, và khi trẻ làm quen tôi nhờ đến bạn khác. Như vậy khi đến giờ ăn trẻ tự động lấy ghế xếp vào bàn ăn biết bưng cơm cho bạn giúp cô. 11
13. . Ảnh trẻ giúp cô chia cơm cho bạn Trẻ ở độ tuổi này có khả năng tự xúc ăn, tuy nhiên có nhiều trẻ khi ăn xúc cơm còn rơi vãi, có những trẻ không tự xúc mà chỉ đợi cô xúc cho thì mới ăn. Chính vì vậy trước khi vào giờ ăn tôi thường kể cho trẻ nghe một số câu chuyện do tôi sưu tầm có nội dung liên quan đến việc tự xúc cơm ăn, sau đó gợi hỏi trẻ: Bạn nhỏ trong câu chuyện có ngoan không? Vì sao lại chưa ngoan? Sau đó cô giáo dục trẻ: các con lớn rồi phải tự xúc ăn thì mới ngoan, nếu bạn nào không tự xúc cơm ăn thì các em lớp bé sẽ cười chúng mình đấy.Trong giờ ăn tôi nhắc trẻ mời cô, mời bạn dùng cơm, khi ăn cơm các cháu phải tự xúc ăn, không làm rơi vãi thức ăn ra bàn, khi ăn không nói to, không làm mất trật tự và khi ăn xong tôi cho các cháu tự lau mặt, rửa tay, Ví dụ: - Đầu năm học một số cháu Nhật Minh, Gia Bảo, Ngọc Hân chưa biết cách cầm thìa xúc cơm tôi phải dạy cháu cách cầm thìa để xúc cơm ăn, lúc đầu trẻ ăn còn rơi vãi, sau 2 đến 3 tuần trẻ đã tự xúc cơm ăn không còn làm rơi cơm và thức ăn ra bàn và không đợi cô giáo bón 12
14. Ảnh trẻ tự xúc cơm, biết cất ghế sau khi ăn xong Vào đầu năm học, tôi thấy lớp tôi có rất nhiều trẻ đến giờ ngủ là vội chạy lên giường, vứt dép bừa bãi, không đi vệ sinh hoặc không biết cởi bớt áo trước khi đi ngủ. Khi ngủ dạy thì không biết cất gối... Tôi không mắng trẻ mà liền làm mẫu cho trẻ xem. Trước khi lên giường, cô lấy gồi, xếp dép thành đôi gọn gàng để đúng nơi quy định, lên gường xếp gối ngay ngắn rồi mới nằm ngủ. Các con nhìn xem khi để dép gọn gàng thì phòng ngủ trông gọn gàng hơn không?...Lúc trước khi ngủ tôi thường hướng dẫn, động viên trẻ chuẩn bị chăn gối cùng cô. Cô nhắc nhở, động viên trẻ thường xuyên hàng ngày nên sau một thời gian trẻ lớp tôi đã biết tự đi vệ sinh, xếp dép gọn gàng, cùng cô dải chăn, xêp gối trước khi ngủ, sau khi ngủ dậy biết xếp gối gọn gàng mà không cần cô phải nhắc nhở.... 13
15. Ảnh trẻ tự cất gối sau khi ngủ dậy Vệ sinh cá nhân là một việc làm không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của trẻ. Vệ sinh cá nhân bao gồm: Rửa tay, rửa mặt, đánh răng, chải đầu. Những việc làm này được tôi thực hiện dạy trẻ một cách thường xuyên. Dạy trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, khi tay bẩn, rèn cho trẻ biết tự rửa tay dưới vòi nước bằng xà phòng đúng quy trình, đúng kỹ năng. Khi đi vệ sinh, trẻ phải biết đi vệ sinh đúng nơi quy định, tự gạt nước sau khi đi vệ sinh, rửa tay bằng xà phòng để bảo vệ sức khỏe. Trước khi cho trẻ ăn cơm, khi tay bị bẩn, sau khi đi vệ sinh,thay cho những lời nhắc nhở cứng nhắc, tôi áp dụng những cách thức đơn giản, vui nhộn để thu hút trẻ tự giác rửa tay như cho trẻ xem video bài hát rửa tay vui nhộn của Lifebuoy, giai điệu gần gũi, dễ hát với những hướng dẫn cụ thể sẽ khiến trẻ cảm thấy thích thú và cố gắng làm đúng để chứng minh mình giỏi. Ảnh trẻ rửa tay trước khi ăn Ảnh cô cho trẻ rửa tay sau khi đi vệ sinh 14
16. g. Thông qua hoạt động chiều Ở hoạt động rèn các kỹ năng sống buổi chiều tôi cho trẻ được thực hành các kỹ năng như: Tự đi dày dép, tự mặc, xếp quần áo, đội mũ, đi tất, tự rửa tay, lau mặt Đặc biệt là kỹ năng biết tự đi vệ sinh khi có nhu cầu Cho trẻ xem các, tranh ảnh, video về rèn kỹ năng tự phục vụ bản thân, tự lập được trong một số hoạt động mà không cần sự giúp đỡ của người lớn như: Bạn Minh tự xếp quần áo trước khi đến lớp, Thỏ con biết tự đi vệ sinh, bạn gấu biết tự mặc quần và tự đi giày dép. Hoặc tiến hành dạy trẻ các kỹ năng bằng cách cô tiến hành làm mẫu và giải thích cách thực hiện, sau đó cho trẻ thực hiện( trong quá trình trẻ thực hiện cô quan sát, hướng dẫn và động viên khích lệ trẻ kịp thời) Ảnh: Cô hướng dẫn trẻ lău mặt, Trẻ 3-4 tuổi đã bắt đầu có ý thức được sự an toàn cho chính bản thân, hằng ngày trẻ đi đến trường bằng phương tiện xe máy là chủ yếu, vì vậy tôi cũng dạy cho trẻ kỹ năng đội mũ bảo hiểm. Ngoài ra do tình hình diễn biến phức tạp của dịch bênh Covid 19 ngoài việc giáo dục trẻ biết tự bảo vệ sức khỏe của mình tôi còn hướng dẫn những kỹ năng tự bảo vệ sức khỏe cho trẻ như: sát khuẩn tay hoặc kỹ năng đeo khẩu trang... 15
17. Ảnh cô hướng dẫn trẻ đeo khẩu trang * Giải pháp 4: Kiên nhẫn, khuyến khích động viên trẻ kịp thời Ở tuổi lên ba trẻ đã hình thành và phát triển ý thức “Cái tôi” của mình, trẻ tích cực tìm hiểu các sự vật, hiện tượng xung quanh, trẻ rất muốn tự làm mọi việc để khẳng định mình. Ý thức này chi phối phần lớn các hoạt động trong ngày của trẻ. Vì vậy tôi luôn tôn trọng và thỏa mãn nhu cầu tự lập của trẻ kết hợp sử dụng phương pháp khích lệ động viên trẻ. VD: Tôi thấy khi tới lớp trẻ rất thích được tự cởi giày, dép và tự cất lên giá dù mỗi lần trẻ làm công việc đó rất lâu những lần như vậy tôi luôn đứng bên cạnh chờ đợi trẻ kết hợp động viên trẻ “Minh Anh giỏi quá dây giày khó cởi thế mà con làm được rồi”. Hay một số trẻ lớp tôi rất thích được tự xúc cơm nhưng rất lâu mới xúc được một miếng vào miệng có khi còn rơi vãi ra bàn. Nhưng tôi không tỏ ra sốt ruột mà thường xuyên dùng lời nói động viên trẻ, khuyến khích trẻ xúc cơm vào miệng khi nhai hết trong miệng “Bảo Anh giỏi quá đã tự xúc được cơm ăn rồi, con xúc ít một thôi nhé và phải nhai luôn không nên ngậm cơm mà sâu răng đấy”. Tôi thiết nghĩ nếu tôi thấy sốt ruột việc trẻ mà làm hộ trẻ, thì dẫn đến trẻ sẽ ỉ lại, không tự làm và luôn chờ đợi sự giúp đỡ của cô trong mỗi giờ ăn. Khi trẻ có nguyện vọng tự lập, mong muốn được làm việc có khi còn tỏ ra bướng bỉnh. Những lúc đó tôi rất thông cảm và hiểu được “bướng bỉnh” ở lứa tuổi này và không kìm hãm ý muốn tự lập của trẻ. Khi trẻ thực hiện công việc đó mất rất nhiều thời gian, không theo mong muốn của tôi, đôi khi còn bừa bãi 16
18. thậm chí còn hỏng việc. Song tôi vẫn luôn tạo điều kiện để trẻ tự làm, tự trải nghiệm công việc. VD: Như lớp tôi có một số trẻ rất thích giúp cô chia thìa vào khay và đặt vào các bàn, nhưng loay hoay mãi không biết chia như thế nào, có khi còn chia thiếu, rồi làm rơi hết thìa xuống sàn. Mỗi lần như vậy tôi không tỏ ra khó chịu mà nhẹ nhàng đến bên trẻ dẫn trẻ vào từng bàn làm mẫu cách đếm bạn trong bànvà chia thìa tương ứng với số bạn trong bàn đó, sau đó tôi cho trẻ chia tiếp cácbàn tiếp theo. Sau mỗi lần được tôi hướng dẫn động viên trẻ của tôi giờ làm rất thành thạo và trẻ nào cũng muốn được giúp cô. Tôi theo dõi quá trình thực hiện của trẻ trong các hoạt động hàng ngày, thông qua những nhiệm vụ được giao, thông qua những tình huống cụ thể để kịp thời nắm bắt được mức độ biểu hiện tự lập của trẻ và khích lệ kịp thời dù chỉ là những thành tích nhỏ trong hoạt động. Chẳng hạn, khi trẻ đến trường tự cất được đồ dùng cá nhân vào đúng nơi quy định. Tôi dùng lời nói và cử chỉ khích lệ trẻ như “con rất giỏi, hôm nay đã tự cất đồ dùng của mình”. Trước những “sản phẩm tự lập” của trẻ, cô kịp thời khen ngợi để kích lệ, cổ vũ trẻ thông qua những “phần thưởng bên trong” như “lời khen” của giáo viên, hay “ tiếng vỗ tay” của các bạn, một nụ cười thật tươi kèm cử chỉ thân thiện hay đôi khi là món quà hấp dẫn như búp bê, gấu bông để thôi thúc động cơ, cũng như làm tăng nhu cầu hoạt động tiếp theo của trẻ. Cô quan tâm, gần gũi và gợi ý kịp thời hỗ trợ cho những trẻ còn hạn chế về tự làm. Một đứa trẻ khi được khen sẽ rất thích thú và làm tăng khả năng tư duy của trẻ, giúp trẻ phấn khích hơn trong những hoạt động tiếp theo. Tuy nhiên nếu chỉ khen ngợi bằng lời mãi thì có lẽ hiệu quả đạt được sẽ không cao. Mà khen ngợi bằng hành động sẽ làm cho trẻ tích cực hơn nhiều. Nâng cao sự hứng khởi cho trẻ, giúp trẻ có thêm động lực trong mọi hoạt động. Thì việc cắm cờ, nêu gương bé ngoan sau mỗi một ngày là hoạt động vô cùng cần thiết. Nó giúp trẻ nhận ra mình đã làm được gì, đã ngoan hay chưa và có thêm trách nhiệm với việc mình đã làm, tôi không chỉ khen với riêng trẻ mà tôi còn tuyên dương trẻ trước tập thể lớp như: Hôm nay bạn ấy rất giỏi đã hoàn thành nhiệm vụ cô giao rất tốt, bạn ấy rất đáng khen .. Từ đó tính tự lập của trẻ cũng phát triển hơn bởi trẻ nghĩ mình cố gắng làm thật tốt để cô và các bạn khen. Ảnh nêu gương bé ngoan *Giải pháp 5: Phối hợp với phụ huynh Trong giáo dục mầm non thì sự kết hợp giữa gia đình và nhà trường là vô cùng quan trọng, bởi không phải phụ huynh nào cũng hiểu được giáo dục tính tự lập cho trẻ là rất cần thiết, vì vậy tôi thường xuyên chia sẻ các nội dung về giáo 17
19. dục tính tự lập cho trẻ qua góc tuyên truyền của lớp hay qua giờ đón, trả trẻ, qua các buổi họp phụ huynh, với tình hình dịch bệnh covid như hiện nay các con không thể đến trường, tôi cũng đã thông qua ban giám hiệu nhà trường lập nhóm zalo của lớp để trao đổi trực tiếp với các bậc phụ huynh về các hoạt động trên lớp, hướng dẫn phụ huynh rèn trẻ trong thời gian trẻ ở nhà. Tôi thường xuyên trò chuyện với phụ huynh để biết được đặc điểm tính cách và cách giáo dục tính tự lập cho trẻ ở gia đình, dần dần tôi giúp phụ huynh hiểu rằng việc bao bọc con là đang làm hạn chế sự phát triển tính tư duy, tính tự lập, sẽ khiến trẻ trở nên thụ động, trẻ không có các kĩ năng cần thiết. Dù đó là việc đơn giản nhất, nên ngay từ khi trẻ còn nhỏ cha mẹ hãy để trẻ tự lập như: Việc tự xúc ăn từ khi trẻ có thể cầm thìa, trẻ tự ăn món ăn mà trẻ thích. Hay khi trẻ chơi xong cha mẹ hãy giáo dục cho con thói quen tự cất đồ .Việc để con tự lập của các bậc phụ huynh, không chỉ giúp cho trẻ tự tin, chủ động, thể hiện năng lực của mình đồng thời cha mẹ hãy xây dựng cho trẻ một môi trường giáo dục tốt để giúp trẻ hình thành và phát triển tính tự lập một cách hiệu quả nhất.Tôi khuyến khích các bậc phụ huynh thường xuyên động viên, hướng dẫn trẻ các hoạt động tự phục vụ bản thân, chăm sóc, giúp đỡ người thân và khen thưởng kịp thời nếu trẻ tiến bộ, đồng thời giúp trẻ hiểu được trách nhiệm của mình khi không hoàn thành cam kết hay lời hứa với người khác. Khi trẻ ý thức được việc khen thưởng và kỉ luật, trẻ sẽ biết xử lí vấn đề, thúc đẩy khả năng tự lập ở trẻ. * Kết quả thu được khi áp dụng giải pháp: 18
20. -. Qua một năm tiến hành áp dụng biện pháp tôi nhận thấy đa số cháu đã có thói quen tự lập, biết tự cất đồ dùng cá nhân, đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định, biết tự là những việc tự phục vụ bản thân như lau mặt, tự đi giày. biết hình thành những thói quen văn minh... trẻ ngoan và tự tin, tự lập hơn rất nhiều so với đầu năm học - Sau đây là bảng số liệu thống kê tại hai thời điểm đó là: khi chưa áp dụng giải pháp, khi đã áp dụng giải pháp. Trước khi áp Sau khi áp dụng giải pháp dụng giải pháp Nội dung Tăng Số trẻ Số trẻ % % đạt đạt Trẻ tự cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định, biết chào hỏi bố mẹ 6/19 31,58 19/19 100% 68,32% và cô. Trẻ tự cất đồ dùng sau mỗi hoạt 5/19 26,32 17/19 94,74% 68,42% động Trẻ có kỹ năng tự phục vụ bản 5/19 26,32 16/19 84,21% 57,89% thân Biết hợp tác, giúp đỡ 6/19 31,58 16/19 84,21 52,89% 7.2 Phạm vi áp dụng giải pháp: Đề tài này được ứng dụng trong năm học 2021-2022 tại lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi C6 và các lớp mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường mầm non Thị trấn Thắng, mặc dù thời gian ứng dụng không nhiều nhưng đã có kết quả rất khả quan. Tôi hy vọng đề tài này được đồng nghiệp quan tâm và ứng dụng rộng rãi không chỉ riêng ở trường mầm non Thị trấn Thắng mà ứng dụng rộng rãi ở tất cả các lớp 3-4 tuổi ở các trường mầm non có cùng đặc thù trên địa bàn huyện. 7.3 Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của sáng kiến Với vốn kinh nghiệm và chút công sức, cùng với sự quyết tâm của bản thân, tôi đã hoàn thành đề giải pháp của mình. Đây là một ý tưởng nhỏ của tôi, nhưng tôi thấy nó rất hiệu quả trong công tác giáo dục, rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ. 19