Biện pháp giáo dục trẻ 5-6 tuổi kỹ năng bảo vệ an toàn bản thân trước một số tình huống nguy hiểm

Nội dung text: Biện pháp giáo dục trẻ 5-6 tuổi kỹ năng bảo vệ an toàn bản thân trước một số tình huống nguy hiểm

1. BÁO CÁO BIỆN PHÁP THAM DỰ HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN CHU KỲ 2022 – 2024 1. Lý do hình thành biện pháp Hiện nay trong xã hội vẫn có những sự việc, tình huống rất đáng tiếc đã xảy ra với những đứa trẻ ở lứa tuổi rất nhỏ chưa là vị thành niên như: Sự việc trẻ bị bạo hành, đánh đập, ngược đãi, trẻ bị dụ dỗ, trẻ bị xâm hại bản thân khi xảy ra sự việc này có rất nhiều nguyên nhân khác nhau như: Tình trạng trẻ em thụ động, chưa biết cách tự bảo vệ bản thân trước một số tình huống nguy hiểm, khẩn cấp và tìm kiếm sự giúp đỡ của mọi người xung quanh; chưa biết đưa ra tình huống ứng xử để giải quyết vấn đề và để tự bảo vệ mình nhưng trong đó có nguyên nhân thiếu trang bị kỹ năng sống cho trẻ là nguyên nhân xâu xa và đáng quan tâm nhất. Việc giáo dục kỹ năng sống đối với trẻ mầm non là giúp trẻ biết thích nghi, chấp nhận, tự chủ động xử lý tình huồng và có thể giải quyết các tình huống đơn giản trong cuộc sống hàng ngày diễn ra xung quanh trẻ (ở trường, ở nhà và nơi công cộng ). Ở trường mầm non có rất nhiều kỹ năng sống cần dạy trẻ như: kỹ năng nhận thức về bản thân; kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội; kỹ năng học tập, kỹ năng tương tác; kỹ năng quản lý cảm xúc; kỹ năng hợp tác, chia sẻ; kỹ năng tự phục vụ vv, các kỹ năng trên được thực hiện đa dạng về hình thức lồng ghép giáo dục ở mọi lúc, mọi nơi. Tuy nhiên khi trẻ học ở trường hay ở nhà cùng bố mẹ thì có rất nhiều các tình huống, diễn biến nguy hiểm có thể xảy ra, sẽ ảnh hưởng, tác động trực tiếp đến đứa trẻ như tình trạng người lạ đến dụ dỗ cho quà và thực hiện hành vi bắt cóc, sự nguy hiểm của các đồ dùng vật dụng xung quanh (đồ dùng, đồ chơi..) tác động đến bản thân vv, cho nên giáo viên cần trang bị cho trẻ các kiến thức kiến thức kỹ năng để tự bảo vệ mình là vô cùng quan trọng, chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Biện pháp giáo dục trẻ 5-6 tuổi kỹ năng bảo vệ an toàn bản thân trước một số tình huống nguy hiểm” nhằm giúp trẻ biết xử lý tình huống, chủ động cách bảo vệ bản thân trước sự nguy hiểm có thể xảy đến với trẻ. 2. Thực trạng của việc giáo dục kĩ năng bảo vệ an toàn cho bản thân trẻ trước một số nguy hiểm cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Tân Hiệp 2.1. Ưu điểm - Cơ sở vật chất nhà trường tương đối khang trang, việc bổ sung và thay thế
2. 2 đầu tư trang thiết bị luôn đảm bảo kịp thời nhằm khắc phục các đồ dùng, thiết bị, vật dụng xung quanh có yếu tố nguy hiểm gây hại đến trẻ. - Nhà trường thường xuyên tổ chức tập huấn chuyên đề giáo dục kỹ năng sống cho trẻ về lý thuyết và thực hành thông qua các hoạt động sinh hoạt chuyên môn, dạy chuyên đề - Giáo viên: Tích cực học tập bồi dưỡng chuyên môn, tự trang bị cho mình các kiến thức về giáo dục kỹ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm cho trẻ. Việc lồng ghép giáo dục được thực hiện thường xuyên hàng ngày thông qua các hoạt động học và vui chơi. Thường xuyên phối hợp với cha mẹ trẻ trong công tác giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trường đa dạng về hình thức tuyên truyền. - Phụ huynh: Nhìn chung phụ huynh quan tâm đến con em mình và thực hiện phối hợp với giáo viên trong hoạt động giáo dục trẻ. - Trẻ ở lớp có nề nếp thói quen trong học tập, có ý thức tham gia hoạt động chung của lớp, một số trẻ đã có kiến thức trong việc bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm. 2.2. Hạn chế và nguyên nhân 2.2.1. Giáo viên Việc giáo viên thực hiện lồng ghép giáo dục kỹ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm trong các bài giảng và ở mọi lúc, mọi nơi đã có nhưng chất lượng và hiệu quả chưa được cao, việc xây dựng các hoạt cảnh, tình huống diễn biễn để cho trẻ thực hành trải nghiệm các kĩ năng chưa được nhiều. 2.2.2. Đối với trẻ Một số trẻ tuy đã 5 tuổi nhưng có cháu tính tình vẫn nhút nhát, trẻ ít nói có thể do hoàn cảnh gia đình tác động như: trẻ ở với ông bà, hoặc ở gia đình cha mẹ ít dành thời gian quan tâm, nói chuyện với con. * Để đánh giá, nắm bắt về việc hiểu biết của trẻ về sự an toàn của bản thân trước một số tình huống nguy hiểm tôi đã tiến hành khảo sát trẻ qua một số bài tập là những câu hỏi trắc nghiệm hoặc trò chuyện với trẻ. Ví dụ: - Trò chuyện về việc chấp hành một số luật lệ cơ bản khi tham gia giao thông.
3. 3 - Trò chuyện về nội dung nếu gặp hỏa hoạn cần gọi đến số điện thoại nào để tìm sự giúp đỡ? - Nếu có người lạ gặp con và cho quà con sẽ làm gì? - Nếu không may bị lạc, con làm gì để được giúp đỡ vv. Dựa trên các cuộc trò chuyện tôi đã có kết quả khảo sát với các nội dung sau: - Tổng số trẻ khảo sát: 20 trẻ. Số trẻ đạt Số trẻ chưa đạt STT Nội dung khảo sát Tỷ lệ Số Tỷ lệ Số lượng % lượng % 1 Kiến thức ứng xử khi bị lạc 10 50 10 50 2 Kỹ năng an toàn khi tham gia 10 50 10 50 giao thông 3 Kỹ năng bảo vệ bản thân trong 10 50 10 50 khi vui chơi 4 Kỹ năng phòng chống xâm hại. 6 30 14 70 5 Xử lý tình huống, tìm kiếm sự giúp 6 30 14 70 đỡ và thoát hiểm. 2.2.3. Phụ huynh Có những gia đình bố mẹ làm công nhân, thời gian dành chăm sóc, dạy dỗ trẻ không có nhiều và một số phụ huynh chưa phối hợp tốt với cô giáo để giáo dục trẻ hoặc có trẻ ở nhà với ông bà thậm chí người thân là cô, dì, chú bác nên việc rèn trẻ và trang bị cung cấp thêm cho trẻ kiến thức không được nhiều. Có những gia đình trẻ có điều kiện kinh tế hoặc quan điểm nhà ít con cháu nên việc nuông chiều làm hết mọi việc cho con là không thể tránh khỏi. 2.2.4. Về phía nhà trường Nhà trường đã xây dựng kế hoạch có nội dung giáo dục kỹ năng sống với các đề tài riêng tuy nhiên số lượng bài thực hiện trong năm về giáo dục bảo vệ bản thân trước một số tình huống nguy hiểm vẫn còn ít.
4. 4 3. Biện pháp của việc giáo dục kĩ năng bảo vệ an toàn cho bản thân trẻ trước một số nguy hiểm cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Tân Hiệp Với mục đích giáo dục cho trẻ 5- 6 tuổi kỹ năng bảo vệ an toàn bản thân trước một số tình huống nguy hiểm tôi đã sử dụng một số biện pháp sau: 3.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch và lựa chọn nội dung phù hợp 3.1.1. Nội dung biện pháp Dựa vào mục tiêu của chương trình giáo dục cuối độ tuổi, dựa vào kế hoạch giáo dục năm của nhà trường, tôi đã xây dựng hoạt động giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ phù hợp với nhận thức của trẻ. Lựa chọn nội dung gần gũi dựa trên kinh nghiệm vốn có của trẻ, phù hợp với chủ đề, phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương, đáp ứng mục tiêu phát triển của trẻ. 3.1.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp Khi thực hiện nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ an toàn của bản thân cho trẻ trước một số tình huống nguy hiểm thì tôi bám sát kết quả mong đợi trong chương trình giáo dục mầm non để xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung phù hợp tình hình của lớp và nhà trường. Ngay từ đầu năm học việc lựa chọn một số nội dung tôi luôn bám sát vào kế hoạch của nhà trường để lựa chọn phù hợp với chủ đề, đảm bảo hợp lý, tính vừa sức của trẻ và thực tế tại lớp cụ thể như sau: Ví dụ: Nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ Chủ đề bản thân trước một số tình huống nguy hiểm - Sử dụng đồ dùng, đồ chơi an toàn (Đồ chơi ngoài trời, đồ chơi ở lớp và đồ Trường mầm non dùng, đồ chơi ở gia đình) Bản thân - Không đi theo người lạ. Gia đình - Bảo vệ bản thân tránh bị xâm hại - Giữ gìn và bảo vệ sức khỏe của bản thân Nghề nghiệp - Kĩ năng thoát hiểm
5. 5 Động vật - Kĩ năng an toàn khi tiếp xúc các con vật Thực vật - Kĩ năng an toàn khi tiếp xúc với cây cối Giao thông - Kĩ năng an toàn khi tham gia giao thông - Kĩ năng phòng chống đuối nước cho trẻ Nước hiện tượng tự nhiên - Kĩ năng bảo vệ bản thân khi trời mưa to sấm sét. - Kĩ năng cho trẻ ứng phó khi bị lạc, khi tham QH-ĐN- Bác Hồ- Trường tiều học gia giao thông 3.1.3. Kết quả áp dụng biện pháp - Việc lựa chọn nội dung phù hợp đã giúp giáo viên thực hiện tốt từ khâu chuẩn bị đồ dùng, địa điểm tổ chức và xây dựng kế hoạch để cho trẻ có cơ hội được tham gia hoạt động thực hành trải nghiệm một số kĩ năng bảo vệ an toàn cho bản thân trước một số nguy hiểm phù hợp với chủ đề. Giáo viên đã biết lựa chọn nội dung từ dễ đến khó đảm bảo tính thông suốt trong chương trình giáo dục mầm non. Giúp trẻ tiếp thu lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng thoải mái. 3.2. Biện pháp 2. Tăng cường cho trẻ thực hành trải nghiệm thông qua các tình huống. 3.2.1. Nội dung biện pháp Thực tế trong cuộc sống hàng ngày việc giáo dục để cho trẻ có được các kĩ năng bảo vệ bản thân trước tình huống nguy hiểm là vô cùng quan trọng, cần cho trẻ thực hành, trải nghiệm để trẻ nhận biết, nắm được kiến thức, có kỹ năng tự mình đặt ra và giải quyết vấn đề, vì vậy việc xây dựng các tình huống giúp trẻ có cơ hội thực hành trải nghiệm, cung cấp vốn kiến thức, kỹ năng cho trẻ, bước đầu hình thành cho trẻ những kĩ năng xử lý khi bắt gặp các tình huống nguy hiểm trong cuộc sống xung quanh mình. 3.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp Việc tổ chức cho trẻ thực hành về nội dung bảo vệ an toàn bản thân trước một số tình huống nguy hiểm tôi đã xây dựng các kịch bản, tạo tình huống để cho trẻ tương tác giữa cô và bạn, bạn với bạn, tạo cơ hội cho trẻ rèn luyện, thực hành trải
6. 6 nghiệm các kĩ năng một cách hứng thú và tích cực. Một số kĩ năng tôi đã dạy trẻ như sau: a. Giáo dục kỹ năng bảo vệ bản thân khi bị lạc - Với sự tò mò, thích khám phá những điều mới lạ xung quanh vì vậy chỉ cần sự bất cẩn hoặc sơ sẩy của người lớn sẽ dẫn đến trẻ bị lạc nếu như khi đi chơi ở các khu tập trung đông người: chơi ở công viên, lễ hội, đi siêu thị... chính vì thế chúng ta phải dạy trẻ các kĩ năng tự bảo vệ bản thân khi bị lạc. - Khi giáo dục cho trẻ kĩ năng này tôi đã xây dựng các tình huống hoặc đặt câu hỏi để trẻ trả lời hoặc cho trẻ được thực hành trải nghiệm, đóng kịch những tình huống và kĩ năng xử lý khi trẻ bị lạc... để giúp trẻ khắc sâu cách xử lý khi gặp tình huống xảy ra. Ví dụ: Xây dựng tình huống: "Chuyện xảy ra ở công viên" - Giả định một bạn nhỏ đi chơi công viên, sau đó bị lạc bố mẹ. Trẻ khóc và kêu cứu, tôi đóng vai người dân chơi ở gần đó sẽ đến hỏi cháu và trò chuyện với trẻ: vì sao con khóc? Bố mẹ con đâu? Con có nhớ số điện thoại của Bố (mẹ) không? Con biết địa chỉ của nhà mình chứ? Con đọc để cô giúp?... Sau tình huống cô và trẻ vừa thực hiện, tôi trò chuyện với các trẻ trong lớp. Nếu là con khi bị lạc con sẽ làm gì? Khi con đang khóc để tìm bố mẹ, có người lạ đến bảo dắt con đi ra chỗ bố con sẽ xử lý ra sao?...Qua đó tôi sẽ giáo dục và kiểm tra cách xử lý của các bạn khác trong lớp. => Qua tình huống tôi muốn giáo dục trẻ nếu bị lạc con hãy đứng chỗ quen thuộc hoặc chỗ mà mình vừa chơi để người thân dễ tìm thấy hoặc cũng có thể tìm kiếm sự giúp đỡ là nhờ các cô chú gọi điện cho bố mẹ, hoặc đến gặp chú công an hay bác bảo vệ nhờ các cô chú liên lạc với bố mẹ. Nhắc nhở trẻ tuyệt đối không đi theo người lạ. - Hàng ngày ở lớp tôi tận dụng thời gian phù hợp để dạy trẻ nhớ số điện thoại của bố hoặc mẹ, số điện thoại của cô giáo, các số điện thoại cứu trợ khi cần thiết như 111, 112, 113, 114, 115 (111 là số điện thoại đường dây nóng bảo vệ trẻ em, 112 là số điện thoại yêu cầu trợ giúp và cứu nạn, 113 là số điện thoại yều cầu trợ giúp về an ninh trật tự, 114 là số điện thoại yêu cầu cứu hỏa, 115 là số điện thoại yêu cầu khẩn cấp về y tế...). những số điện thoại này tôi đã in trên giấy và dán ở trong lớp để trẻ dễ thuộc dễ nhớ ngoài ra tôi trò chuyện cùng trẻ, về cách xử lý khi bị lạc: (Có video kèm theo )
7. 7 video trò chuyện cùng trẻ khi bị lạc.mp4 Qua nội dung trò chuyện trong video tôi giúp trẻ có thêm kiến thức và kĩ năng tự bảo vệ bản thân khi bị lạc. b. Giáo dục kĩ năng tìm kiếm sự giúp đỡ và thoát hiểm Đối với trẻ không phải lúc nào cũng có người lớn bên cạnh, chính vì thế khi gặp những tình huống không giải quyết được cần tìm kiếm sự giúp đỡ. Vậy với trẻ sự giúp đỡ ở đây là ai? Tôi dạy trẻ trong các tình huống khẩn cấp như (Bị người lạ lôi kéo đi; sự cố cháy nổ ở lớp học; không may bị đồ dùng, vật dụng ở lớp đổ đè lên người mình, hoặc bạn bên cạnh...) thì trẻ biết cách giải quyết như gọi điện cho bố mẹ, người thân, công an, cứu hỏa, nếu ở lớp thì gọi cô giáo và hô hào các bạn để được giúp đỡ. Tôi cũng dạy trẻ những kĩ năng làm thế nào để tự mình thoát khỏi nguy hiểm khi gặp các tình huống xảy ra mà bố mẹ và người giúp đỡ chưa kịp đến như: kĩ năng thoát ra ngoài khi gặp hỏa hoạn, kĩ năng làm thế nào để thoát khỏi sự nguy hiểm khi bị người khác lôi kéo, bắt đi... Ví dụ: Tôi xây dựng tình huống sự cố lớp học bị chập điện gây cháy cho trẻ thực hành kĩ năng thoát hiểm khi cháy. (Có video kèm theo). video thực hành thoat hiểm khi cháy.mp4 Qua việc tham gia thực hành vào tình huống thoát hiểm khi có sự cố lớp học bị cháy tôi đã giúp trẻ biết xử lý tình huống cần làm gì khi xảy ra hỏa hoạn, giúp trẻ biết hợp tác với bạn và cô để xử lý và giải quyết tình huống. c. Giáo dục kĩ năng bảo vệ an toàn khi tham gia giao thông - Đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non dạy trẻ kĩ năng bảo vệ bản thân khi tham gia giao thông là rất cần thiết, vì ở độ tuổi này trẻ đã có ý thức, kiến thức, khi tham gia giao thông như biết đội mũ bảo hiểm, biết ngồi ngay ngắn, đã biết đi đúng phần đường của mình là đi bên tay phải. Hàng ngày trẻ được bố mẹ đưa đến trường trên các phương tiện khác nhau xe đạp, xe máy, ô tô, những bạn ở gần bố mẹ đưa đi bộ tới trường khi đó việc cung cấp kiến thức và kĩ năng an toàn giao thông nhanh nhất bằng cách cho trẻ tham gia vào các hoạt động thực tế, trẻ được thực hành các kĩ năng tham gia giao thông an toàn như: đội mũ bảo hiểm đúng cách, đi qua ngã tư đường phố, đi bộ trên đường phải đi sát vào lề đường ...Việc cung cấp kiến thức, kĩ năng cho trẻ thực sự đạt hiệu quả cao khi trẻ được thực hành trực tiếp với các chú cảnh sát giao thông. (Có video kèm theo)
8. 8 video chú công an hướng dẫn giao thồng.mp4 Khi trẻ được thực hành dưới sự hướng dẫn trực tiếp của chú công an tôi thấy các trẻ không những ở lớp tôi mà trẻ ở các lớp khác rất tích cực hứng thú và chăm chú vào hoạt động thực hành. Trẻ đã có kĩ năng khi tham gia giao thông như ở ngã tư đường phố, khi đi trên các phương tiện giao thông... d. Giáo dục kĩ năng phòng tránh xâm hại Giáo dục cho trẻ kĩ năng phòng chống xâm hại là vô cùng cần thiết và quan trọng vì hiện nay đã có rất nhiều vụ xâm hại vô cùng thương tâm với trẻ. Tuy nhiên còn một số cô giáo vẫn e ngại trọng việc giáo dục giới tính cũng như việc giáo dục kĩ năng này cho trẻ, tôi đã giáo dục kĩ năng này bằng cách dạy trẻ nhận biết được những bộ phận nào trên cơ thể là những bộ phận không để ai được sờ chạm vào, những hành vi nào là hành vi yêu thương những hành vi nào là hành vi xâm hại cơ thể và dạy trẻ biết cách cần xử lý nếu như trường hợp xâm hại cơ thể xảy ra như: Người lạ sờ vào các bộ phận trên cơ thể (Má, ngực, môi, mông, bộ phận sinh dục...) thì trẻ phải kêu lên để được cứu giúp. Để trẻ khắc sâu kiến thức tôi đã tận dụng mọi lúc mọi nơi cho trẻ xem video, lồng ghép vào các giờ học các hoạt động trong ngày để giáo dục trẻ. Ví dụ: Trong giờ học khám phá với đề tài “Các bộ phận trên cơ thể” tôi dạy trẻ biết được bộ phận nào là bộ phận người lạ không được chạm vào người mình trừ khi các con được bác sĩ khám bệnh. Tôi còn giáo dục trẻ biết chăm sóc bảo vệ các bộ phận trên cơ thể
9. 9 e. Kĩ năng đảm bảo an toàn khi vui chơi Đối với trẻ hoạt động vui chơi ngoài trời và hoạt động vui chơi ở các góc là cơ hội để trẻ chơi cùng bạn, trẻ được hợp tác chia sẻ, được chơi các trò chơi mà mình thích với các đồ dùng mà giáo viên đã chuẩn bị. Vì vậy khi trẻ chơi để đảm bảo an toàn cho trẻ ngoài việc kiểm tra lựa chọn các trang thiết đồ dùng đồ chơi đảm bảo an toàn cho trẻ tôi luôn trang bị cho trẻ những kiến thức, kĩ năng tự bảo vệ an toàn cho bản thân: Như không được chơi đồ chơi sắc nhọn, không được xô đẩy chen lấn nhau khi chơi, không chơi những trò chơi như chơi với lửa, không chơi với đồ chơi như que, gậy, dao, kéo, chơi trò chơi đánh nhau... để đảm bảo an toàn không gây nguy hiểm cho mình. Ví dụ: Trong giờ hoạt động ngoài: video giờ chơi an toàn..mp4 Trong giờ hoạt động ngoài trời tôi dậy trẻ khi chơi cầu trượt biết đi lên từ phía cầu thang trượt xuống, khi ngồi đu quay ngồi bám chắc và không quay mạnh... Khi chơi theo ý thích ở các nhóm tôi dạy trẻ chơi ngoan đoàn kết không tung ném đồ chơi, khi chơi không được chạy xô đẩy nhau, khi chơi trò chơi chạy chong chóng phải chạy từ từ giữ khoảng cách với bạn nếu gần nhau khi chạy sẽ va vào nhau ngã rất nguy hiểm cho bản thân và cho bạn. Ví dụ: Trong giờ hoạt động góc: Trong giờ hoạt động góc tôi dạy trẻ chơi ở các góc chơi, chơi ngoan đoàn kết, không được tranh giành đồ chơi, không được đút vật nhỏ, hột hạt vào lỗ mũi lỗ tai, kĩ năng sử dụng kéo an toàn không gây nguy hiểm cho mình cho bạn... Tại góc thư viện sách: Tôi tổ chức trò chơi phân biệt hành vi đúng sai: video giơ chơi ở các góc.mp4 Ở trò chơi này trẻ đã nhận biết đâu là hành động đúng đâu là hành động sai, đâu là hành vi nguy hiểm cho bản thân. Ngoài những kĩ năng trên tôi con giáo dục cho trẻ một số kĩ năng bảo vệ an toàn cho bản thân khác như kĩ năng bảo vệ bản thân trước môi trường mạng interner không bắt chước những thử thách hành động nguy hiểm trên mạng như: nhảy từ trên cao xuống, hay đóng đinh đập đá vào cơ thể... kĩ năng phòng tránh đuối nước: không chơi gần ao hồ, sông suối, bể nước, không đi tắm ở ao hồ..., kĩ năng phòng tránh
10. 10 điện giật: không được tự mình cắm các thiết bị vào phích điện hay thò tay vào ổ điện, lấy que chọc vảo ổ điện... 3.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp Tôi nhận thấy rằng việc tạo cơ hội cho trẻ thực hành trải nghiệm là hoạt động mang lại hiệu quả rất cao bởi vì trẻ được thực hành, được mô phỏng lại các hành động diễn ra trong thực tế, mà các tình huống đó có thể là trẻ đã gặp hoặc chưa nhưng từ đó hình thành cho trẻ được cách nhận biết, cách xử lý, cách phân biệt và có thể tự đưa ra vấn đề để giải quyết xử lý các tình huống một cách linh hoạt giúp bảo vệ an toàn cho bản thân trước một số tình huống nguy hiểm. Tôi thấy trẻ lớp tôi rất mạnh dạn tự tin và đã biết cách xử lý ứng xử với các tình huống do giáo viên xây dựng. 3.3. Biện pháp 3: Lựa chọn các hoạt động trong ngày để tích hợp nội dung giáo dục phù hợp 3.3.1. Nội dung biện pháp Việc giáo dục kỹ năng bảo vệ an toàn bản thân trước một số tình huống nguy hiểm khi trẻ ở trường mầm non thì giáo viên cần tận dụng các thời điểm, các hoạt động trong ngày để dạy trẻ, cần tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm, tạo cơ hội để cuốn hút vào các hoạt động đa dạng khác nhau giúp trẻ tương tác nhằm cung cấp kiến thức và củng cố kỹ năng của trẻ. 3.3.2. Cách thức quá trình áp dụng giải pháp Nội dung giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân tôi sẽ lồng ghép giáo dục trẻ trong các hoạt động trong ngày giờ đón trả trẻ, hoạt động học có chủ đích, trong hoạt động vệ sinh, ăn - ngủ, hoạt động vui chơi buổi chiều... a. Trong các giờ đón và trả trẻ Ví dụ: Vào giờ đón trẻ trả trẻ - Tôi trò chuyện với trẻ về ai đưa con đi học và đi bằng phương tiện gì? - Nếu bố mẹ đưa con đi bằng xe máy, con sẽ làm gì để bảo vệ an toàn cho bản thân? (Đội mũ bảo hiểm ạ) - Khi đi bộ qua đường làng con đi như thế nào? Vì sao phải đi sát lề đường bên tay phải? - Khi trẻ ngồi chơi đồ chơi tôi hỏi trẻ vì sao con không được sử dụng dao và kéo khi chơi cùng bạn? tại sao không chơi với các đồ chơi sắc nhọn?...
11. 11 -> Khi trò chuyện với trẻ cần kiên nhẫn, giải thích cho trẻ ngắn gọn, dễ hiểu, cụ thể gắn với thực tế hàng ngày. Ví dụ Trong giờ đón trả trẻ tôi cho trẻ xem đoạn video về trẻ chơi trò chơi sắc nhọn, leo trèo cao ngã; trẻ nghịch lửa vv video cho trẻ xem chơi trò chơi sắc nhọn giờ trả trẻ..mp4 - Vừa cho trẻ xem video tôi vừa trò chuyện và giáo dục trẻ biết kĩ năng làm thế nào để bảo vệ sự an toàn cho bản thân khi chơi với các đồ dùng đồ chơi ở lớp cũng như ở nhà, không được chơi với đồ chơi sắc nhọn. b. Lồng ghép nội dung giáo kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ trong các giờ học có chủ đích. Có thể nói lồng ghép nội dung giáo dục kĩ năng bảo vệ an toàn cho bản thân trẻ trước một số tình huống nguy hiểm vào trong các hoạt động học có chủ đích là nội dung giáo dục có tính hiệu quả rất cao. Trong tất cả các hoạt động LQVH, PTVĐ, KPKH... tôi đều lồng ghép giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân cho trẻ như: trong giờ học phát triển vận động tôi rèn cho trẻ kĩ năng xếp hàng không xô đẩy chen lấn nhau, trong giờ hoạt động khám phá - hoạt động làm quen văn học tôi lồng ghép rèn cho trẻ kĩ năng bảo vệ bản thân khi tham giao thông, kĩ năng sử dụng đồ dùng đồ chơi không gây nguy hiểm cho bản thân, kĩ năng bảo vệ bản thân khi sấm sét mưa bão... c. Giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ thông qua giờ ăn - ngủ, lao động - vệ sinh. - Giờ ăn: Tôi dạy trẻ biết vệ sinh sạch sẽ trước khi ăn, ngồi ăn ngay ngắn không xô đẩy ghế qua lại, không nói chuyện đùa nghịch khi ăn sẽ bị sặc, ăn cơm phải nhai kĩ, khi ăn xong đi lại nhẹ nhàng không chạy nhảy sẽ làm cho mình bị đau bụng, đau dạ dày, bị nôn...
12. 12 - Giờ ngủ: Tôi dạy trẻ khi đi ngủ đi nhẹ nói khẽ không làm ồn các bạn khi ngủ, không đeo dây chun vào tay khi ngủ, không cầm đồ chơi đi ngủ, không nằm sấp khi ngủ, phải ngủ đúng tư thế... - Qua hoạt động lao động tôi dạy trẻ kĩ năng lấy và cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định sắp xếp đồ chơi gọn gàng, khoa học... - Qua hoạt động vệ sinh tôi dạy trẻ kĩ năng rửa tay bằng xà phòng theo đúng quy trình, dạy trẻ kĩ năng đánh răng, kĩ năng rửa mặt đúng cách... để chăm sóc sức khỏe phòng bệnh cho bản thân. d. Giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm thông qua hoạt động vui chơi buổi chiều. Hoạt động chiều là khoảng thời gian trẻ được vui chơi lựa chọn trò chơi, đồ chơi theo ý thích của trẻ. Trong khi trẻ chơi các trò chơi trẻ sẽ được chia sẻ cùng cô và bạn. Giáo viên có thời gian củng cố khắc sâu các kĩ năng bảo vệ an toàn bản thân cho trẻ như: Tổ chức các trò chơi, thực hành về các tình huống (Ví dụ: video trẻ đóng kịch chơi trò chơi với lửa). video trẻ đóng kịch trong giờ chơi buổi chiều chơi trò chơi vói lửa.mp4 Qua video tôi giáo dục trẻ không được chơi trò với lửa với bất kì hình thức nào, chơi với lửa nó có thể sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng... 3.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp Sau khi thực hiện biện pháp lồng ghép giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm vào các hoạt trong ngày tôi nhận thấy rằng đây là một biện pháp đã mang lại hiệu quả trong giáo dục trẻ ở biện pháp này giáo viên có thể tận dụng mọi lúc mọi nơi, mọi thời đểm phù hợp để giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân cho trẻ. Tôi đã quan sát thấy vốn kiến thức của trẻ được thể hiện tốt qua việc trẻ giao tiếp với nhau và thực hành trong các hoạt động học tập vui chơi ở lớp ở trường. Khi giáo dục trẻ thì tôi luôn chú ý rèn, dạy trẻ không chỉ kĩ năng bảo vệ an toàn cho trẻ mà tôi còn dạy các kỹ năng khác (kỹ năng giao tiếp ứng xử, chia sẻ, hợp tác, kỹ năng thể hiện sự cảm thông .) vì các kỹ năng sống không tách rời nhau mà có liên quan chặt chẽ với nhau khi thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ hàng ngày, các kĩ năng thực hiện dạy trẻ một cách hài hòa kết hợp hiệu quả nhất, trong hoạt
13. 13 động không ôm đồm nhiều nội dung cùng một lúc từ đó sẽ khắc sâu được kiến thức cho trẻ. 3.4. Biện pháp: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và tăng cường phối hợp với cha mẹ trẻ 3.4.1. Nội dung biện pháp - Việc giáo dục kỹ năng bảo vệ an toàn cho trẻ trước một số nguy hiểm không chỉ dạy trẻ ở lớp mà hình thành giáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi chính vì vậy cần có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội. 3.4.2. Cách thức, quá trình áp dụng giải pháp Để hình thành và giáo dục kiến thức, kỹ năng cho trẻ không chỉ ở trường mà cần có sự phối kết hợp với các bậc phụ huynh giáo dục trẻ ở gia đình, nhận thức được tầm quan trọng của việc phối kết hợp với các bậc phụ huynh trong giáo dục trẻ nên tôi đã tích cực tuyên truyền tới cha mẹ trẻ đa dạng về hình thức tuyên truyền cũng như sự phối hợp: Chụp Ảnh qua zalo; bài viết trên trang website, ảnh góc tuyên truyền nhà trường, của lớp, trao đổi qua giờ đón trả trẻ; qua những buổi họp phụ huynh...Và tôi cũng tuyên truyền các bậc phụ huynh giáo dục trẻ ở gia đình sẽ chụp ảnh và quay lại video gửi vào nhóm lớp để cùng nhau trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm về cách giáo dục các con.
14. 14 3.4.3. Kết quả áp dụng biện pháp - Để giáo dục kĩ năng sống cho trẻ đặc biệt là giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm cho trẻ 5- 6 tuổi thì giáo viên và gia đình có sự kết phối hợp chặt chẽ với nhau để kịp thời giáo dục cũng như điều chỉnh nội dung giáo dục sao cho phù hợp mang lại hiệu quả cao nhất đối với trẻ... - Các bậc phụ huynh rất tích cực tương tác và thường xuyên trao đổi với cô các thông tin về nội dung giáo dục cho trẻ trên các buổi họp phụ huynh và zalo của lớp. Các bậc phụ huynh đã giành thời gian chơi cùng con, trò chuyện cùng con và giáo dục trẻ. video mẹ và huyền trò chuyện ở nhà.mp4 4. Minh chứng về hiệu quả của biện pháp 4.1. Căn cứ thực hiện biện pháp * Để viết được bản báo cáo này tôi đã dựa vào một số tài liệu sau: 1. Chương trình giáo dục mầm non theo Thông tư 28/2016/TT- BGD&ĐT ngày 30/12/2016 của Bộ giáo dục và Đào tạo. 2. Một số tuyển tập, tạp chí giáo dục mầm non từ năm 2018-2022.
15. 15 3. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên nâng cao năng lực chuyên môn ngiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cán bộ quản lí và giáo viên mầm non năm học 2019-2020 (chuyên đề phòng chống và xử lý tai nạn thương tích cho trẻ em trong các cơ sở giáo dục mầm non). Tài liệu bồi dưỡng, hướng dẫn nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lí và giáo viên mầm non đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục năm 2021- 2022. (Chuyên đề 2 hướng dẫn xây dựng trường học an toàn, phòng chống tai nạn thương tích và phòng chống một số bệnh, dịch thường gặp trong các cơ sở giáo dục mầm non). 4. Hướng dẫn và rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ mầm non. Nhà xuấ bản giáo dục Việt Nam. * Một số minh chứng kèm theo biện pháp: 1. Video, hình ảnh phụ huynh giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm cho trẻ ở gia đình 2. Video, hình ảnh trẻ đóng kịch các tình huống nguy hiểm ở lớp. 3. Vi deo chú cảnh sát giao thông hướng dẫn trẻ đi qua ngã tư đường phố. 4.2. Hiệu quả của biện pháp. Khi thực hiện các biện pháp trên để giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân cho trẻ trước một số nguy hiểm tôi đã thu được kết quả như sau: * Đối với giáo viên Bản thân đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm về các biện pháp, hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm cho trẻ có hiệu quả. Giáo viên đã biết xây dựng lựa chọn nội dung giáo dục phù hợp với chủ đề. Giáo viên đã biết lồng ghép tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ an toàn mọi lúc mọi nơi xây dựng các tình huống cho trẻ thực hành trải nghiệm đạt hiệu quả cao. * Đối với phụ huynh Các bậc phụ huynh đã hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm cho trẻ, giành thời gian thường xuyên phối hợp với cô giáo về biện pháp và hình thức giáo dục kĩ năng kĩ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm cho trẻ ở lớp cũng như ở nhà.
16. 16 * Đối với trẻ Tôi thấy trẻ có sự thay đổi rõ, thể hiện sự mạnh dạn tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động, trong khi giao tiếp trẻ biết sử dụng lời nói văn minh lịch sự với mọi người xung quanh, trẻ có kĩ năng sử dụng đồ dùng đồ chơi, biết chơi đoàn kết với bạn bè, biết cách tự bảo vệ bản thân có kĩ năng xử lý các tình huống nguy hiểm khi xảy xảy ra với mình... Đặc biệt khi tổ chức các hoạt động có lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ bản thân cho trẻ trước một số nguy hiểm thì trẻ đã trả lời các câu hỏi của cô với kiến thức và kỹ năng rất tốt, đặc biệt việc nhận biết các tình huống nguy hiểm và xử lý các tình huống đó khi xảy ra. - Các trẻ trong lớp tôi đều nhớ được số điện thoại của người thân (bố hoặc mẹ) đồng thời biết một số các số điện thoại cần sự cứu trợ khẩn cấp như: + 111 là số điện thoại đường dây nóng bảo vệ trẻ em + 112 là số điện thoại yêu cầu trợ giúp và cứu nạn + 113 là số điện thoại trợ giúp vấn đề liên quan an ninh trật tự (Chú công an) + 114 là số điện thoại yêu cầu cứu hỏa + 115 là số điện thoại yêu cầu khẩn cấp về y tế... Kết quả cụ thể khi tôi khảo sát trên 20 trẻ ở tại nhóm lớp sau khi thực hiện biện pháp như sau: Số trẻ đạt Số trẻ chưa đạt STT Nội dung khảo sát Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ lượng % lượng % 1 Kiến thức ứng xử khi bị lạc 19 95 1 5 Kỹ năng an toàn khi tham gia 2 20 100 0 0 giao thông Kỹ năng bảo vệ an toàn bản 3 20 100 0 0 thân trong khi vui chơi. 4 Kỹ năng phòng chống xâm hại. 19 95 1 5 Xử lý tình huống, tìm kiếm sự 5 20 100 0 0 giúp đỡ và thoát hiểm.
17. 17 5. Cam kết Tôi cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền; không sử dụng biện pháp đã được đề xuất để xét duyệt thành tích khen thưởng cá nhân trước đó; các biện pháp đã triển khai thực hiện và minh chứng về kết quả, sự tiế bộ của trẻ giáo dục kĩ năng bảo vệ bản thân trước một số nguy hiểm cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi đảm bảo trung thực.